laukur | Máttur matarins

október 6, 2012 • 5:34 PM Comments Off

Einfaldur og ofurhollur wokréttur

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: gulrætur, rauðlaukur, spergilkál, paprika, kúrbítur,
Krydd: hvítlaukur

Uppskrift – fyrir 2-3

2 msk. góð repjuolía (t.d. frá Rapunzel) eða ólífuolía
2 kjúklingabringur skornar í bita
6 gulrætur skornar í strimla
1/2 kúrbítur niðurskorinn
1 rauðlaukur gróft skorinn
1 paprika niðurskorin
1 haus spergilkál niðurskorinn
10 chilimarineruð hvítlauksrif – eða 2-3 hvítilauksrif gróft söxuð
1 dl. pacific papaya sósa frá hot spot
1/2 dl. soja sósa/tamari sósa

Hitið olíuna á stórri wok pönnu og steikið kjúklinginn. Takið kjúklinginn af þegar hann er steikur. Bætið þá grænmetinu á pönnuna og steikið í nokkrar mínútur – u.þ.b. 4-5 mínútur – fer þó eftir hitanum á pönnunni. Þegar grænmetið er orðið steikt og mjúkt, bætið kjúklingnum aftur á pönnuna. Hellið sósunum út á og blandið saman. Steikið áfram á pönnunni í 1-2 mínútur og berið fram. Gott er að bæta smá salthnetum út í réttinn áður en hann er borinn fram – en þó ekki nauðsynlegt.

About these ads

Filed under: gulrætur, hvítlaukur, laukur, paprika, spergilkál, Uncategorized

október 1, 2012 • 12:01 PM Comments Off

Súpuást – gulrótasúpa með engifer og kókos

Þá er hinn merkilegi október mánuður hafinn og grunar mig að margir séu með stór plön fyrir þennan meistaramánuð. Áður en ég byrja að fjalla um fyrirheit þessa mánaðar langar mig að minna fólk á að október mánuður er bleikur mánuður og tileinkaður baráttunni við brjóstakrabbamein. Ég hvet því alla til að kaupa bleiku slaufuna og bera hana sem virðingarvott þennan mánuð. Einnig langar mig að benda fólki á fallega bleika Missoni armbandið sem fæst í Lindex og rennur ágóðinn af sölu þess til styrktar rannsóknum á brjóstakrabbameini.

Hvað varðar meistaramánuð þá er þetta fyrsta árið sem ég er meðvituð um þetta frábæra átak. Ég ætla að hugsa sérstaklega vel um heilsuna þennan mánuðinn. En þar sem margir eru líklega að gera stórvægilegri breytingar á sínum lífstíl en ég ætla ég að reyna að leggja mitt af mörkum til að aðstoða aðra við það. Ég hef ekki verið nægilega dugleg að skrifa og birta uppskriftir hér á síðuna síðustu mánuði og tölvan er að fyllast af myndum af hinu og þessu sem ég hef eldað en aldrei haft tíma til að fjalla um. Þessu ætla ég að breyta í október mánuði – ég ætla að koma frá mér þeim uppskrifum sem safnast hafa í haug hjá mér og vonast til að þær komi sér vel fyrir einhvern þarna úti.

Þessi uppskrift gæti nánast ekki verið einfaldari. Það tekur mann í mesta lagi 15 mínútur að koma þessari súpu í pottinn og síðan þarf hún að malla í um klukkustund.

Ég fór á grænmetismarkaðinn í Mosfellsdal um daginn og keypti þar fullt af dýrindis grænmeti. Gulræturnar voru sérstaklega fallegar og þar sem ég er ein í kotinu þessa dagana ákvað ég að gera eitthvað sem ég get borðað í fleiri en einn dag. Ég er einstaklega mikil súpumanneskja og átti því ekkert erfitt með að borða þessa súpu þrjá daga í röð. Hún fer vel í maga, er stútfull af næringu og hollum kryddum og sérstaklega hreinsandi fyrir líkamann.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: gulrætur, kartöflur, rauðlaukur
Krydd: engifer, karrý (inniheldur ýmsar krabbameinshamlandi kryddtegundir), túrmerik + svartur pipar

Uppskrift

1 rauðlaukur (lítillega afhýddur – ystu lögin innihalda mest af virkum plöntuefnum)
10 gulrætur niðurskornar
2 bökunarkartöflur – lítillega afhýddar (góðu efnin eru í hýðinu)
1-2 msk. engifer
3 bollar vatn (meira ef súpan er of þykk)
1 dós kókosmjólk
2 gerlausir grænmetisteningar (t.d. frá Rapunzel)
1-2 msk. rautt karrý (ég notaði blue dragon)
1 tsk. túrmerik + svartur pipar
1-2 msk. fiskisósa (má líka vera sojasósa/tamari sósa)
salt eftir smekk.

Hitið olíu í potti og steikið allt grænmetið í nokkrar mínútur. Bætið kryddunum út í og steikið í 1-2 mínútur til viðbótar og bætið þá fiskisósu út í. Hellið vatni út í og grænmetisteningum. Látið malla í 1 klst. Maukið, bætið kókosmjólk út og berið fram.

Filed under: chili pipar, engifer, gulrætur, kartöflur, kóríander, kúmin, laukur, Súpur, svört sinnepsfræ, túrmerik, Uncategorized, Vegan

maí 20, 2012 • 10:36 PM Comments Off

Grillaður hlýri með ferskum aspas og salati

Í gær gerðum við okkur glaðan dag. Ég rölti út í Melabúð og keypti hlýra, ferskan aspas og nóg af brakandi fersku klettasalati í matinn. Ég er enginn sérstakur talsmaður þess að borða mikið grillaðan mat en stóðst ekki mátið í fallega veðrinu í gær. Ég held líka að svo lengi sem maður passar að maturinn brenni ekki á grillinu ætti þessi munaður að vera í lagi stöku sinni. En þessi umfjöllun er nokkuð góð um krabbameinsvaldandi áhrif grillaðs matar. Samkvæmt henni er mun betra að grilla fisk, og langbest að grilla grænmeti, og mikilvægt að hafa hitann ekki of háan og gott að halda áfram að pensla með marineringu eftir að grillun hefst.

Ég horfði fyrir tilviljun á þáttinn Grillað í sjónvarpinu í gær og þar var einn kokkanna að grilla fisk með misó marineringu. Þar sem ég er sérstakur aðdáandi misó varð ég að sjálfsögðu að prófa þetta strax. Ég notað svo afganginn af marineringunni yfir steikta aspasinn. Það kom mjög vel út.

En af því ég ætla ekki að skrifa mikinn fróðleik í þessari færslu þá ætla ég að pósta þessu myndskeiði sem er frábært. David Servan-Schreiber var algjörlega magnaður maður. Hann skrifaði bókina Anti Cancer sem ég hef svo oft fjallað um áður og breytti algjörlega mínu viðhorfi til matar og annarra umhverfisþátta. Hann lést í fyrra úr krabbameini en hafði þá lifað í um 20 ár eftir að greinast í annað skiptið með heilaæxli. Eftir að hann lést kom út bókin Not the Last Goodbye sem segir frá tímanum frá því að krabbameinið tók sig upp í þriðja skiptið og þar til hann lést. Hann er líklega besta dæmið um það að þrátt fyrir allt er stundum ekki hægt að stöðva mjög erfið og aggressív krabbamein. Hann fór alla leið í hefðbundnum meðferðum sem og óhefðbundnum. Ég er þó algjörlega sannfærð um það eftir að lesa bækurnar hans að hann hefði ekki lifið í öll þessi ár nema af því hann lagði sig fram á öllum vígstöðvum – þ.e. borðaði rétt, var í mikilli líkamsrækt og passaði að lágmarka snertingu sína við krabbameinsvaldandi efni og aðra umhverfiþætti sérstaklega vel.

En yfir í uppskriftina

Grillaður hlýri

500 gr. hlýri

Marinering:

3 msk. ljóst mísó
2 msk. tamari sósa eða soja sósa
2 msk. mirin
2 msk. hrísgrjónaedik
1 msk. hunang
1 msk. chili olía eða repjuolía

Öllu blandað saman í matvinnsluvél eða á annan hátt. Fisknum velt uppúr marineringunni og hann látinn marinerast í 1-2 klst.

Grillið í 3-4 mínútur á hvorri hlið, eða eftir þykkt bitanna.

Ferskur aspas

1 búnt ferskur aspas
2 msk. repjuolía eða önnur bragðlítil olía
1 msk. sesamolía
salt og pipar

Hitið olíuna á pönnu og steikið aspasinn í um 4 mínútur. Saltið og piprið og berið fram.

Salat

1 poki klettasalat
5 kirsuberjatómatar niðurskornir
1/4 rauðlaukur smátt skorinn
2-3 msk. þurrkuð trönuber
2-3 msk. ristaðar furuhnetur

Öllublandað saman í skál.

Dressing
4 msk. sýrður rjómi (10 %)
2-3 msk. dijon sinnep
1 msk. hunang
2 msk. lime safi
3 msk. góð extra virgin ólífuolía – ég notaði A deo1 msk. söxuð steinselja
salt og pipar

Blandið öllu saman í skál og hellið yfir salatið – eða hafið til hliðar fyrir hvern sem er til að hella yfir eftir vild.

Filed under: aspas, Bækur, Fiskur, klettasalat, laukur, Meðlæti, Myndskeið, Rannsóknir, Salöt, sítrus ávextir, Sósur, sesamfræ, steinselja, svartur pipar, trönuber, Uppáhalds, Anti Cancer, aspas, David Servan-Schreiber, grillaður fiskur, hlýri, miso marinering, Myndskeið, not the last goodbye

apríl 26, 2012 • 12:39 AM Comments Off

Tælenska æðið – tveir góðir réttir

Ég virðist vera með æði fyrir tvennu þessa dagana, þ.e. tælenskum mat og hindberjum. Ég rúlla milli tælensks og indversks æðis og geri ráð fyrir að indverski maturinn fari að detta inn á næstunni þar sem ég var að fá fjórar bækur um indverska matargerð í póstinum rétt í þessu.

Mig langar að deila með ykkur tveimur góðum uppskriftum að tælenskum mat.Sú fyrri er uppskrift sem ég geri mjög reglulega og hef í raun fjallað áður um hér á síðunni. Ég er enn að þróa hana og langar þvi að deila með ykkur nýjustu útgáfunni. Ég er svo yfir mig hrifin af pak choy þessa dagana og tel Garðyrkjustöðina Engi eiga skilið sérstakt hrós fyrir að framleiða þetta stórkostlega ofurfæði. Pak choy er mikið notað í kínverska og tælenska matargerð, sem og aðra asíska matargerð, og er einnig oft kalla bok choy. Pak choy er sérlega ríkt af C vítamíni sem og A og K vítamíni en einnig mjög ríkt af kalki, kalíumi og magnesíumi. Það er einnig talið hafa eiginleika til að vinna gegn myndun og vexti krabbameins (sjá til dæmi hér og hér). Ég tók stuttan netrúnt og fann ýmislegt í þá áttina. Endilega kíkið á:

Umfjöllun Dr. Oz um 5 krabbameinshamlandi fæðutegundir, m.a. Pak choy.

Umfjöllun á heimasíðu Lance Armstrong um pak choy

Ég býst við að pak choy fáist í flestum heilsubúðum. Ég keypti það í Melabúðinni – þar er alltaf gott úrval. Ég notaði pak choy í báðar uppskriftirnar. Hér kemur fyrri uppskriftin. Byrjum samt á einni mynd af pok choy, íslenskri papriku og tælensku basil sem allt fóru í réttinn.

Ég er nýbyrjuð að nota tælenskt basil. Það er allt öðruvísi en hin hefðbundna basilika sem við setjum á caprese salatið með mozarella ostinum og tómötunum. Þessi lyktar eins og lakkrís og minnir því óneitanlega á fennel og anís. Ég þorði nú ekki að setja mikið en mun án efa þróast í þessu með tímanum.

Næst var það engifer og hvítlaukur, já og nóg af báðu. Í uppskriftinni eru 3 msk. af sökuðu fersku engiferi og 2 msk. saxaður hvítlaukur. Ég fæ að sjálfsögðu ekki nóg af því að tala um jákvæða eiginleika bæði hvítlauks og engifers en ég geri þó ráð fyrir að flestum lesendum síðunnar sé orðið nokkuð ljóst að hér eru ofurkrydd á ferð. Fyrsta innleggið á facebook veggnum mínum var um engifer núna þegar ég opnaði tölvuna og ætla ég því að láta það duga sem innlegg í hvítlauks- engiferumræðuna þessu sinni. Kíkið á umfjöllunina hér.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: pak choy, paprika
Krydd: hvítlaukur, engifer, chili, túrmerik, rautt karrý
Baunir: sojabaunir

Uppskrift
fyrir 4

1 pakki tófú – vel þerrað með eldhúspappír og skorið í bita
1-2 msk. hágæða olía til steikingar (t.d. repjuolía frá Rapunzel)
1/2 poki pak choy frá Engi
1 stór græn paprika niður skorin
1 stór rauður chili pipar smátt saxaður
3 msk. saxað ferskt engifer
2 msk. saxaður hvítlaukur
1 tsk. túrmerik + svartur pipar
2-3 msk. rautt karrýmauk
1 dós kókosmjólk
2 msk. fiskisósa
4 lime lauf (fást þurrkuð úr sömu línu og tælenska basilið á myndinni hér að ofan)
1 msk. hunang
1/4-1/2 tsk. tælenskt basil

Byrjið á því að hita olíuna og steikið tófúið þar til það hefur brúnast á öllum hliðum. Gætið þess að vera búin að þerra tófúið vel áður en byrjað er að steikja – annað gerir steikinguna erfiða. Takið tófúið af pönnunni og bætið hvítlauk, engiferi, papriku og chili á pönnuna og steikið í 2-3 mínútur. Bætið því næst rauðu karrýi, túrmeriki og svörtum pipar og steikið áfram í tæpa mínútu. Hellið þá kókosmjólk og fiskisósu saman við og hrærið vel. Bætið lime laufum, pak choy og hunangi saman við og látið malla í 5-7 mínútur. Bætið tófúinu saman við sem og basili. Saltið örlítið eftir smekk og berið fram með hrísgrjónum.

Og síðan er komið að seinni uppskriftinni. Hún var ekki verri. Ég notaði líka tófú í hana en að sjálfsögðu er hægt að nota kjúkling eða bara grænmeti ef ykkur hugnast það frekar. Ég notaði aftur pak choy en auk þess hnúðkál. Ég held að minnsta kosti að það sé íslenska þýðingin. Þetta kallast romanesco á ensku og er notað í eina af mínum uppáhalds uppskriftum á 101cookbooks heimasíðunni sem ég er svo hrifin af (sjá uppskriftina hér). Ég get ekki talið öll skiptin sem við gerðum þessa uppskrift í Vancouver. En aftur að efninu. Það sem er einnig sérstakt við þessa uppskrift er að ég notaði ferska shitake sveppi í hana. Þá fékk ég, eins og pok choy, í yndislegu Melabúðinni. Hér kemur mynd af þessum flottu sveppum sem ég nældi mér í.

Shitake sveppir eru taldir hafa einstakan lækningamátt. Bandaríska krabbameinstofnunin fjallar um krabbameinshamlandi áhrif shitakesveppsins á mjög athyglisverðan hátt þar sem fram kemur að shitake sveppurinn styrki ónæmiskerfi líkamans og þannig vinni gegn myndun krabbameins. Sjá nánar um þetta hér. En nú held ég að ég sé að setja lengdarmet og ætla því að koma uppskriftinni frá mér.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: pak choy, hnúðkál, laukur
Sveppir: shitake sveppir
Krydd: hvítlaukur, chili
Baunir: sojabaunir

Uppskrift
fyrir 4

1 pakki tófú – vel þerrað og skorið í bita
sesamolía til steikingar
1 blaðlaukur skorinn í mjóar ræmur
1 haus hnúðkál/romanesco skorinn í bita
1 pakki shitakesveppir – 150 gr.
2 msk. soja sósa
(ég átti ekki til gulrætur en mun án efa setja þær með næst)

Hnetusósan
1 msk. sesamolía
2 hvítlauksrif smátt söxuð
1-2 rauðir chili fræhreinsaðir og saxaðir
3/4 bolli jarðhnetur
2/3 bolli kókosmjólk
2 msk. hoisin sósa
1 msk. soja sósa
1 msk. hunang

Gott er að byrja á því að gera hnetusósuna og láta hana standa á meðan allt annað er gert ready. Hitið olíuna og steikið hvítlauk og chili þar til það er farið að brúnast. Bætið þá hnetunum saman við og látið þær krauma í 2-3 mínútur á pönnunni. Bætið síðan afgangnum af innihaldsefnunum saman við og látið malla í nokkrar mínútur – eða þar til sósan er orðin þykk og girnileg.

Næst er að steikja tófúið. Steikið tófúið þar til það hefur brúnast á öllum hliðum. Tófústeikingarsérfræðingurinn á mínu heimili tók þetta að sér og það leit svona út eftir steikingu – frekar flott hjá honum.

Eins og sést á myndinni er tófúið steikt og því næst tekið af pönnunni og lagt á eldhúsbréf. Næst er að steikja grænmetið. Notið áfram sesamolíu til steikingar og byrjið á að steikja hnúðkálið og sveppina, síðan blaðlaukinn og pak choy-ið. Hellið því næst sojasósunni yfir. Bætið tófúinu á pönnuna og blandið saman við. Hellið hnetusósunni yfir og berið fram með hrísgrjónum.

Verði ykkur að góðu!

Filed under: basil, chili, chili pipar, engifer, hnúðkál, hnetur, hvítlaukur, laukur, paprika, Sósur, sojabaunir, svartur pipar, Sveppir, Tófú, túrmerik, Uppáhalds, Vegan, bok choy, engifer, hnúðkál, Hnetusósa, hvítlaukur, pak choy, rautt karrý, romanesco, shitake sveppir, tælenskur matur

mars 27, 2012 • 9:37 PM Comments Off

Gamaldags matur með hollri viðbót

Stundum fær dóttir mín að ráða. Frekar oft á sumum sviðum. Sjaldnar á öðrum. Þegar kemur að mat þá fær hún yfirleitt að ráða þegar við erum bara tvær í kotinu og oftast verður fiskur þá fyrir valinu. Ég kaupi þá yfirleitt silungsflök og við borðum þau með krydduðum sætum kartöflum. Það finnst okkur mjög gott. En það er þó ekkert betra að hennar mati en steiktur fiskur í raspi. Svo að síðast þegar við vorum tvær hér heima þá borðuðum við fisk í raspi uppá gamla mátann. Mér finnst það ágætt stundum en ég reyni þó alltaf að bæta örlítilli aukahollustu við þennan þjóðarrétt okkar. Í þetta skiptið steikti ég lauk og tómata með túrmeriki, svörtum pipar og tandoori kryddi. Þannig náði ég að bæta fullt fullt af hollustu í kvöldmatinn okkar. Túrmerik er eins og ég hef áður fjallað um algjört undrakrydd. Það var áður fyrr kallað saffran fátæka fólksins í Indlandi en er nú kallað gullnáma Indland, þar sem lækningarmáttur þess er svo gífurlega mikill og fjölbreyttur. Virka efnið í túrmeriki, kúrkúma, verður margfalt öflugra ef að túrmerik kemst í tæri við olíu og svartan pipar. Þess vegna er mælt með að elda túrmerik á sama hátt og gert er í Indlandi þegar búið er til masala. Þá er laukur og hvítlaukur steiktur fyrst upp úr olíu og kryddunum síðan blandað saman við. Því næst er tómötum yfirleitt blandað saman við og þá er komin hin hefðbundna masala sósa. Þessi steikti laukur ber því keim af hefðbundinni indverskri matargerð og ber að sama skapi lækningarmátt hennar.

Þetta kom mjög vel út og passaði vel með fiskinum. Endilega prófið.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: laukur, tómatar
Krydd og kryddjurtir: túrmerik, svartur pipar

Uppskrift
fyrir 2 svanga

1 stór laukur
6 konfekttómatar niðurskornir
1 tsk. túrmerik
½ tsk. tandoori krydd
salt og nýmalaður svartur pipar
ólífuolía eða repjuolía til steikingar

Hitið olíuna á pönnunni, bætið lauknum við og því næst kryddunum. Steikið í 3-4 mínútur við vægan hita og bætið þá tómötunum saman við. Steikið þar til tómatarnir eru orðnir mjúkir.

Filed under: laukur, Meðlæti, svartur pipar, tómatar, túrmerik, Vegan, laukur, steiktur laukur, svartur pipar, túrmerik

mars 2, 2012 • 10:50 PM Comments Off

Núðlusúpa með kjúklingi, karrý og kókos

Eins og áður hefur komið fram hér á síðunni er ég sérstaklega hrifin af súpum. Þegar við bjuggum í Vancouver fannst okkur sérstaklega gaman að fá okkur ramen súpur en auk þeirra hef ég gert ýmsar útfærslur af öðrum núðlusúpum. Þessi fellur líklega í indverska flokkinn þrátt fyrir að sítrónugrasið geri hana nokkuð tælenska líka.

Mér finnst sítrónugras gefa mjög skemmtilegt bragð. Í mínum huga gefur það sítrónukeim sem er þó aðeins mildari og sætari en safi úr venjulegri sítrónu. Sítrónugras er mikið notað bæði í S-Ameríku og í Tælandi og Víetnam. Sítrónugras er talið hafa róandi áhrif á fólk, aðstoða við svefn og auka blóðflæði í líkamanum. Einnig á sítrónugras að mýkja særindi í hálsi, lækka hita og hafa góð áhrif á sykursýki 2 Ástæðan fyrir þessari miklu virkni sítrónugrassins er talin sú að það inniheldur olíu sem hefur andoxunaráhrif og kallast citral. Þetta efni er talið bólguhamlandi, bakteríudrepandi og vinna gegn sveppum [heimild bls. 153]. Rannsóknir sýna einnig að þetta efni getur haft hamlandi áhrif á vöxt og myndun krabbameins [heimild og heimild].

Þessi súpa er virkilega næringarrík og inniheldur mikið af kröftugum kryddum sem hafa góð áhrif á heilsuna. Ég notaði eggjanúðlur í þetta skiptið, einungis vegna þess að ég átti þær til. Ég myndi hins vegar mæla sérstaklega með udon núðlum í svona súpu. Udon núðlur eru japanskar hrísgrjónanúðlur sem henta mjög vel í súpur. Þær eru glútenlausar og fara því vel í maga og flestir ættu að þola þær vel. Á síðastliðnum mánuðum hef ég rekist mjög mikið á umfjallanir um glúten og mikilvægi þess að lágmarka neyslu þess. Ég hef því ákveðið að leggja mig meira fram um að minnka glútenneyslu mína. Næst mun ég því gera þessa súpu með udon núðlum eða soba núðlum.

Uppskrift
fyrir 4

Eggjanúðlur eða udon núðlur
4 kjúklingabringur niðurskorinn í litla bita
1 msk. saxað engifer
1 rauðlaukur
2 hvítlauksgeirar
3 stilkar af sítrónugrasi
1 msk. olía
1,2 lítrar grænmetissoð (notaði rapunzel teninga)
1 dós kókosmjólk
1 tsk. þurrkaður eða saxaður ferskur chili
1 msk. fiskisósa
2-3 msk. sojasósa
1 msk. hunang
1 msk. balti karrý eða annað madras karrýmauk
1 tsk. salt.
1 bakki baunaspírur
safi úr 1 líme
ferskt kóríander yfir – má sleppa

Sjóðið núðlurnar í potti og látið svo renna kalt vatn yfir þær svo þær haldi ekki áfram að eldast þegar búið er að hella vatninu af þeim.

Hitið olíu í potti og steikið lauk og hvítlauk. Blandið engiferi, sítrónugrasi, og karrýi+svörtum pipar saman við og steikið áfram í nokkrar mínútur. Hellið soðinu saman við og látið sjóða í 15-20 mínútur. Bætið þá kjúklingi, kókosmjólk, chili, fiskisósu, sojasósu, hunangi og lime saman við og sjóðið áfram í 10 mínútur. Blandið fersku kóríander saman við.

Setjið núðlur í skál, hellið súpunni yfir. Skreytið með baunaspírum og fersku kóríander. Berið fram.

Filed under: chili, chili pipar, engifer, hvítlaukur, Karrý, laukur, sítrus ávextir, Súpur, svartur pipar, Uppskriftir

janúar 30, 2012 • 10:31 PM Comments Off

Lifrin – okkar besti vinur

Bókin sem ég er að lesa núna heitir „Say no to cancer“ og byrjar að mínu mati nokkuð vel. Ég rakst á þessa bók í Eymundsson í Austurstræti fyrir nokkrum vikum síðan og verð að lýsa ánægju minni yfir því að bók sem þessi skuli nú fást hér á landi.

Ég er nú ekki komin langt. Ég er að vísu farin að hraðspóla aðeins yfir ýmislegt sem ég hef lesið áður en stoppaði og las ítarlega kafla 7 (byrjar á bls. 48) sem heitir „Why your liver is your best friend“. Áhugi minn á starfsemi lifrinnar hefur verið að aukast mikið og var ég því ánægð að þessi kafli skyldi vera staðsettur svona snemma í bókinni. Hann var mjög athyglisverður og þess vegna langar mig að deila með ykkur helstu atriðum hans.

Kaflinn byrjar á umfjöllun um mikilvægi varnarkerfis líkamans og hæfni hans til þess að hreinsa burt eiturefni úr líkamanum. Lifrin gegnir stóru hlutverki við þessa hreinsun og þannig við uppbyggingu á heilbrigðu ónæmiskerfi. Þessi eiginleiki lifrinnar hefur gerir það m.a. að verkum að þrátt fyrir að við komumst í tæri við talsvert mikið magn eiturefna getur líkaminn komið í veg fyrir krabbameinsmyndun upp að vissu marki. Þegar þessi eiturefni eru hins vegar komin upp fyrir það stig að lifrin sé hætt að geta hreinsað þau út úr líkamanum er voðinn vís. Aðferð líkamans við að „pakka“ og losa sig við eiturefni kallast conjugation. Ef þessi starfsemi lifrinnar er á einhvern hátt óvirk eða ef lifrin er undir of miklu álagi, oft vegna of mikillar áfengisneyslu eða sykurneyslu, er líkaminn varnalausari fyrir krabbameinsvaldandi efnum og þannig meiri líkur á myndun krabbameins.

Eitt af þeim genum sem talin eru hafa grundvallaráhrif á það hvort krabbameinsmyndun á sér stað í líkamanum framleiðir ensím sem kallast glutathione transferase. Ekki spyrja mig hvað þetta þýðir en samkvæmt bókinni þá hafa verið gerðar rannsóknir á músum þar sem virkni þessa gens er stöðvuð og viðkomandi mýs í framhaldinu komið í tæri við tóbaksreyk og við það hefur krabbamein myndast mjög hratt. Fræðimenn hafa reynt í framhaldinu að finna leið til að virkja umrætt gen í þeim tilvikum sem virkni þess raskast en í bókinni er einnig bent á að hægt sé að virkja framleiðslu glutathions með því að borða ákveðnar fæðutegundir og taka tiltekin bætiefni. Glutathion er að sjálfsögðu aðeins eitt af ensímunum sem hafa áhrif á hreinsun á eiturefnum úr líkamanum. Í bókinni er eftirfarandi listi yfir efni sem aðstoða lifrina við hreinsun líkamans:

-Glutathione og/eða N-acetyl-cysteine sem finnast í lauk og hvítlauk.
-Coenzyme C10 sem finnst í feitum fiski, spínati, hráum fræjum og hnetum.
-C-vítamín sem finnst m.a. í fjölmörgum ávöxtum, spergilkáli og papriku.
-Selen sem finnst í hráum fræjum, hnetum og fiski
-Beta karótín sem finnst í gulrótum, ferskjum, sætum kartöflum, vatnsmelónum og graskerum.

Mikilvægt atriði þessu tengdu er að þessi efni vinna saman og þess vegna er nauðsyn fyrir öll þeirra til að lifrin starfi eðlilega. Þetta er ótrúlega mikilvægt atriði sem er algjörlega gegnumgangandi í allri umfjöllun um áhrif mataræðis á starfsemi líkamans og þá sér í lagi myndun og vöxt krabbameins. Maður verður oft var við rannsóknir þar sem talað er um að ákveðin efni geti ekki unnið gegn myndun krabbameins en þá er rannsóknin oft á tíðum framkvæmd þannig að efnid er einangrað og rannsakað eitt og sér. Þess vegna mæli ég alltaf frekar með því að borða matinn sjálfan, í stað þess að taka bætiefni, vegna þess að í bætiefnunum er búið að einangra ákveðna þætti en í matnum sjálfum er hann ein heild sem vinnur saman. Til að taka dæmi þá eru yfir 200 virk efni í tómötum. Oft er bara talað um lycopene, sem efni sem getur unnið gegn blöðruhálskirtilskrabbameini, en ekki talað um hin efnin í tómatvörum sem magna upp virknina og mögulega gerir það að verkum að lycopene hefur þau áhrif sem það hefur.

En ég held ég þurfi að skipta þessari færslu upp í nokkra parta. Það er varla hægt að ætlast til þess að nokkur haldi einbeitingu í gegnum mikið lengri færslu um efni sem þetta. En takk fyrir að lesa…og þar til næst. Lifið heil og njótið myrkursins.

Filed under: Bækur, Greinar, hvítlaukur, laukur

janúar 8, 2012 • 3:57 PM Comments Off

Nýtt ár með ramen súpu

Jæja, þá er nýtt ár gengið í garð. Ég er með mikið samviskubit eftir erfiða ritstíflu. Ég verð eiginlega að viðurkenna að ég fékk algjört ógeð á tölvunni minni þann 14. desember síðastliðinn, þegar ég skilaði ritgerðinni minni, og hef bara nánast ekki tekið hana fram síðan þá. En með nýju ári hef ég hug á að vera duglegri en nokkru sinni fyrr, því að nú eru námsbækurnar ekki lengur að þvælast fyrir mér fram eftir nóttu og um allar helgar. Það má eiginlega segja að árið 2011 hafi verið ár stöðnunar hjá mér. Þegar ég lít yfir árið þá finnst mér ég hafa lært ansi fátt nýtt þegar kemur að heilsu og efni þessarar síðu. Það er að sjálfsögðu ekki rétt því ég las margar góðar bækur og borðaði margt nýtt og ljúffengt. Auk þess jókst fjöldi lesenda mikið og vonandi fleiri vaknað til meðvitundar um mikilvægi þess að borða holla fæðu.

Í fyrra skrifaði ég lista yfir helstu nýjungarnar sem ég kynntist á árinu. Ég hef hugsað mér að gera það líka núna. Svo í framhaldinu langar mér að benda ykkur á nokkrar góðar bækur sem ég mæli sérstaklega með. En við skulum byrja á nýjungunum.

Það sem kemur fyrst upp í hugann er mísó. Þrátt fyrir að hafa notað mísó aðeins í Vancouver má eiginlega segja að ég hafi uppgötvað misó á nýjan hátt á þessu ári. Gwyneth Paltrow hafði nokkuð með það að gera þar sem mísó dressingin hennar er alveg æðisleg. Hana hef ég gert ansi oft á þessu ári og sett mitt handbragð á hana eins og sjá má í rauðrófusalatinu sem ég birti hér fyrir nokkrum mánuðum. Eini ókosturinn við misó er að það er ansi dýrt, og kvarta ég nú sjaldan yfir verði á mat svo lengi sem gæðin eru til staðar. Það furðulega við það er að í Vancouver er misó mjög ódýrt en þegar ég bjó þar kunni ég ekki að nota það. Kínóa er hins vegar mjög dýrt í Vancouver en á nokkuð viðráðanlegu verði hér á landi, þökk sé Sollu snillingi. Þannig að önnur nýjungin á árinu verð ég að segja að sé kínóa. Kínóa er algjört ofurfæði, sem hægt er að nota í óteljandi rétti. En það sem ég hef mest notað það í eru salöt, grautar og súpur. Á nýja árinu ætla ég mér hins vegar að þróa gott kínóanammi og fleira úr þessu einstaka undrafræi.

Hvað bætiefni varðar langar mig að nefna grænt duft sem ég byrjaði að taka á árinu. Það kallast pHion Green Superfood og inniheldur gríðarlega mikið magn af þurrkuðum fræjum, grænmeti, spírum, höfrum o.fl. sem inniheldur ógrynni af krabbameinshamlandi plöntuefnum. Þessi vara held ég að sé algjörlega einstök hvað gæði og innihald varðar. Ég hef yfirleitt blandað einni teskeið út í safa eða smoothie á morgana og drukkið. Annað bætiefni sem mig langar að nefna en ég hef þó tekið í nokkur ár er Chlorella. Þegar kemur að forvörnum gegn krabbameini og bætiefnum í meðferð hef ég tekið eftir því að Chlorella er mjög oft nefnd. Chlorella er grænn þörungur sem inniheldur mikið magn andoxunarefna á borð við C-vítamín og Beta karótín. Chlorella inniheldur einnig mjög mikið magn blaðgrænu, sem er grundvöllur ljóstillífunar í plöntum. Auk þess benda rannsóknir til þess að chlorella bindist við efni sem geta valdið krabbameini og komi í veg fyrir eða minnkað virkni þeirra (heimild). Þriðja bætiefnið sem ég ætla að nefna og var nýjung á árinu 2011 var Royal Jelly. Royal Jelly er afurð býflugna og inniheldur gríðarlega mikið magn næringarefna og amínósýra. Rannsóknir benda til þess að Royal Jelly sé bólguhamlandi og geti haft hamlandi áhrif á vöxt krabbameins. Ég fann að vísu ekkert mjög mikið af efni um þetta en endilega googlið og lesið ykkur til um þetta merkilega bætiefni. Að lokum vil ég benda ykkur á bætiefni sem heitir Liver blend og er frá Solaray. Bækur sem fjalla um mataræði og forvarnir gegn krabbameini leggja yfirleitt mikla áherslu á neikvæð áhrif sykurs á vöxt og myndun krabbameins. Í því sambandi er yfirleitt alltaf talað um mikilvægi lifrinnar þegar kemur að því að vinna úr sykri í líkamanum (endilega skoðið frábæra grein um þetta sem birtist á heimasíðu New York Times, sjá hér). Þetta bætiefni er frábært fyrir þá sem detta stundum í sykurinn (eða áfengið) og aðstoðar líkamann þá við að vinna úr honum. Liver blend er blanda af mjólkurþistli (milk thistle) og fíflum (dandelion), en einnig eru jurtirnar burdock, ætiþistlar, þari og piparmynta í blöndunni. Ég mæli með smá lifrardetoxi núna eftir jólatörnina og þá er þessi blanda alveg tilvalin.

En mig langar einnig að birta holla og næringarríka súpu sem ég er orðin mjög hrifin af. Þetta er mín útfærsla á japanskri ramen súpu. Ramen súpur eru japanskar núðlusúpur sem oft á tíðum innihalda misó. Ég á minn uppáhaldsramenstað í Seattle sem heitir Samurai Noodles. Þegar ég kom til Seattle í ágúst var það nánast mitt fyrsta verk að fara á þennan stað og fá mér ramen súpu með misó og chili. Súpan mín er nú kannski ekki alveg eins háþróuð og sú sem fæst á Samurai noodles en hún er góð og krefst mjög lítillar fyrirhafnar. Hér kemur uppskriftin.

Uppskrift
fyrir 4

1,5 l vatn
3 rapunzel grænmetisteningar
4 msk. misó (bæði hægt að nota ljóst og dökkt misó)
½ púrrulaukur skorinn í þunnar sneiðar
½-1 dl. engifer, skorið í strimla eða eftir smekk
3-4 msk. kryddlegin söl frá íslenskri hollustu
1-2 tsk. chili olía eða eftir smekk (má sleppa)
1 msk. tamari sósa – eða soja sósa
1 bakki baunaspírur
chili flögur eftir smekk
2 kjúklingabringur skornar í munnbita eða 1 kubbur af tófú skorinn í ferninga

Soba núðlur fyrir 4 (má líka nota udon núðlur eða hrísgrjónanúðlur)

Sjóðið soba núðlurnar í potti í aðeins styrri tíma en segir á pakkanum (um tveimur mínútum styttri tíma). Ef þið notið soba núðlur er mjög mikilvægt að láta kalt vatn renna yfir þær strax og vatninu er hellt af þeim, til þess að þær haldi ekki áfram að eldast. Þetta er góð regla með allar núðlur en sérstaklega mikilvægt með soba núðlur.

Hellið vatni í pott. Blandið teningum, misó, púrrulauk, engiferi, chili olíu og tamari sósu saman við. Látið suðuna koma upp. Bætið sölum og kjúklingi/tófú saman við. Látið sjóða í 5 mínútur eða þar til kjúklingurinn er soðinn í gegn eða tófúið heitt í gegn.

Deilið soba núðlunum í skál, hellið súpunni yfir og skreytið með baunaspírum og chiliflögum.

Gangi ykkur vel og verði ykkur að góðu.

Filed under: engifer, laukur, Kjúklingur, Tófú, chili, Uppáhalds, Rannsóknir, Vegan, Súpur, kínóa, Sjávargróður, Söl, engifer, chili, súpa, Gwyneth Paltrow, lifrarhreinsun, detox, ramen súpa, sykur, krabbameinshamlandi

nóvember 12, 2011 • 3:57 PM Comments Off

Kartöflusúpa með balti karrý

Ég er alveg sérstaklega hrifin af kartöflum, hvort sem það eru venjulegar kartöflur eða sætar. Ég næ þó yfirleitt að halda mig frá frönsku kartöflunum, enda algjör óþarfi að drekkja kartöflum í óhollri rjúkandi olíu til að gera þær góðar. En í þetta skiptið gerði ég kartöflusúpu. Þó svo að veðrið sé búið að vera einstaklega gott síðustu daga þá er voða gott að fá heita og saðsama súpu þegar farið er að dimma svona mikið. Ég hef haft lítinn tíma uppá síðkastið til að elda og dúlla mér í eldhúsinu svo að súpa eins og þessi var alveg kjörin, ótrúlega fljótlega og einföld. Ég notaði karrý mauk sem ég keypti í Lifandi markaði og heitir Organic Balti Curry Paste og er indverskt karrýmauk. Þar reyndist mjög gott og mæli ég því sérstaklega með því.

Ég skoða alltaf samsetningu kryddanna í því karrý sem ég kaupi. Mig langar að lista upp samsetninguna í þessari tegund til þess að varpa ljósi á hve margar krabbameinshamlandi tegundir er að finna í henni. Þetta eru öll efnin sem finnast í maukinu:

Tómatmauk – inniheldur mikið magn af lycopene sem er eitt öflugasta og mest rannsakaða krabbameinshamlandi efnið sem finnst í plöntum. Lycopene gefur tómötum rauða litinn og magn þess er margfalt meira í unnum og elduðum tómatvörum en í hráum tómötum.
Hvítlauksmauk – inniheldur diallyldisulfide sem hamlar vexti og útbreiðslu margra tegunda krabbameins, m.a. brjósta- og ristilkrabbameins, og ýtir undir frumudauða (e. apoptosis). [heimild] Virkni hvítlauks eykst við það að leyfa honum að anda áður en hann er notaður í matargerð, þannig að ráðlagt er að merja hvítlaukinn og láta hann standa í 2-3 mínútur áður en hann er notaður í matargerð.
Engifermauk – inniheldur efnið gingerol sem hefur andoxandi áhrif, er bólguhamlandi og hindrar framleiðslu á cox-2, sem er aðalensímið sem krabbameinsfrumur nota til að mynda bólgur [heimild: Bragð í baráttunni bls. 88 og hér].
Túrmerik – Mjög öflugt og mikið rannsakað krabbameinshamlandi efni sem yfir 3000 birtar rannsóknir sýna fram á virkni þess til að vinna gegn bólgum og vexti og myndun krabbameins [heimild]
Garam masala – inniheldur kóríander, kanil, engifer og negul – allt krabbameinshamlandi kryddtegundir
Chili, cumin, túrmerik, kóríander negul og kanil – allt krabbameinshamlandi kryddtegundir. Sjá nánar hér sem og undir greinar.
Auk þess: sólblómaolíu og hvítvínsedik

En aftur yfir í kartöfluumræðuna. Kartöflur eru ein þeirra fæðutegunda sem rannsóknir sýna að hafi krabbameinshamlandi áhrif. Raunar eru það ekki kartöflurnar sjálfar, heldur hýðið sem hefur krabbameinshamlandi áhrif. Svo ég hvet alla til að borða hýðið af kartöflunum. Í súpu eins og þessari er ekkert mál að hafa hýðið með. Þegar súpan er maukuð í lokinn maukast hýðið með og maður tekur ekkert eftir því. Í bókinni Bragð í baráttunni er fjallað um krabbameinshamlandi áhrif kartöfluhýðis og þar segir eftirfarandi:

,,Allur matur úr jurtaríkinu er mjög mikilvægur í krabbameinsforvörnum og án vafa eitt beittasta vopnið gegn öllum tegundum krabbameins, sérstaklega í meltingarfærum. Sumar jurtir geta jafnvel komið okkur á óvart! Til dæmis hin hógværa kartafla, sér í lagi mjölvamiklar tegundir. Henni er oft raðað í flokk með fæðu sem hefur ekki mikið næringargildi en miklu síður litið á hana sem mikilvæga krabbameinsforvörn! Við könnuðum samt möguleika hennar á að hafa áhrif á vöxt einangraðra magakrabbameinsfrumna. Þó svo að kartaflan sjálf hafi ekki sýnt nein krabbameinshamlandi áhrif tókum við eftir því að kartöfluhýðið reyndist hafa öflug, hamlandi áhrif á vöxt krabbameinsfrumna (mynd 15 [sjá bls. 53 í bókinni]. Þessi óvænta niðurstaða sýnir hversu krabbameinshamlandi sameindir eru sterkur eðlisþáttur fæðu úr jurtaríkinu og mikilvægi þess að neyta sem allra flestra tegunda fæðu úr þessum flokki til að koma í veg fyrir krabbamein.“

Þetta er ótrúlega merkilegt. Kartöfluhýðið inniheldur sem sagt mikið af krabbameinshamlandi efnum og myndin sem birtist með þessum texta sýnir þetta á skýran hátt. Merkilegt!

En áður en ég fer í uppskriftina langar mig að benda öllum á sérblað um umhverfismál og umhverfisvænar vörur í Fréttablaðinu í dag. Fullt af góðum upplýsingum um mikilvægt málefni.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: mangó
Grænmeti: kartöflur, púrrulaukur
Krydd: engifer, hvítlaukur, chili, túrmerik, cumin, kóríander, negull, kanill, steinselja
Annað: jógúrt

Uppskrift
fyrir 4

2 msk. repjuolía eða ólífuolía
6 stórar kartöflur niðurskornar með hýðinu
1 lítri vatn
2 msk. balti curry paste
1 tsk. herbamare original
¼ tsk. túrmerik + svartur pipar
½ púrrulaukur niðurskorin
3 hvítlauksrif niðurskorin
1 lítri af vatni
1 dós kókosmjólk
1 grænmetisteningur
2 msk. sætt mangó chutney
steinselja smátt söxuð (má líka vera ferskt kóríander)
Sýrður rjómi (má sleppa)

Skerið púrrulauk og hvítlauk niður og látið anda í nokkrar mínútur. Hitið olíuna í potti og steikið laukinn í nokkrar mínútur við vægan hita. Bætið karrý mauki, túrmeriki og svörtum pipar saman við og haldið áfram að steikja í 1-2 mínútur. Bætið kartöflum saman við, vatni og kókosmjólk og látið suðuna koma upp. Bætið herbamare og grænmetisteningi saman við og látið sjóða í 30-40 mínútur eða þar til kartöflurnar eru mauksoðnar. Maukið súpuna með töfrasprota. Bætið mangó chutney og steinselju saman við og berið fram. Dropið smá sýrðum rjóma yfir eftir smekk.

Filed under: chili, chili pipar, engifer, Greinar, hvítlaukur, kanill, kartöflur, kóríander, kúmin, laukur, negulnaglar, Rannsóknir, Súpur, steinselja, svartur pipar, Tímarit, túrmerik, Umhverfismál, Uncategorized, Uppáhalds, Uppskriftir, Vegan, andoxandi, bólguhamlandi, Brjóstakrabbamein, cox-2, engifer, krabbameinshamlandi áhrif fæðu, púrrulaukur, súpur, steinselja

september 16, 2011 • 10:40 PM Comments Off

Linsubaunasúpa með appelsínum og engiferi

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:

Ávextir: appelsínur
Grænmeti: rauðlaukur,
Krydd: karrý, kanill
Hnetur og fræ: valhnetur
Baunir: linsubaunir

Uppskrift
fyrir 4-6

1-2 msk. repjuolía
3 rauðlaukar – litlir
2 litlar appelsínur niðurskornar
2 tsk. hot madras karrý + svartur pipar
1,5 lítrar vatn
2 msk. grænmetiskraftur frá himneskri hollustu
2 tsk. maldon salt (minna ef maður notar venjulegt salt)
5 cm langur bútur af fersku engiferi, niðurskorið (eða eftir smekk
1 bolli rauðar linsubaunir
kanill á hnífsoddi

Grískt jógúrt
Hunangsristaðar valhnetur

Steikið laukinn upp úr repjuolíunni í 3-5 mínútur eða þar til hann hefur linast vel. Bætið þá karrýi, engiferi, kanil og appelsínum saman við og steikið í 1-2 mínútur. Hellið vatninu saman við og bætið krafti og salti saman við. Látið suðuna koma upp og lækkið undir. Látið malla í 25 mínútur. Maukið og berið fram með grísku jógúrti og hunangsristuðum valhnetum.

Filed under: Jógúrt, kanill, laukur, Rauðar linsubaunir, Rauðar linsubaunir, sítrus ávextir, Súpur, svartur pipar, túrmerik, Uppskriftir, valhnetur, appelsínur, engifer, hunangsristaðar valhnetur, Karrý, sítrus ávextir, súpa

Næsta »

Máttur matarins

Einfaldur og ofurhollur wokréttur

Súpuást – gulrótasúpa með engifer og kókos

Grillaður hlýri með ferskum aspas og salati

Tælenska æðið – tveir góðir réttir

Gamaldags matur með hollri viðbót

Núðlusúpa með kjúklingi, karrý og kókos

Lifrin – okkar besti vinur

Nýtt ár með ramen súpu

Kartöflusúpa með balti karrý

Linsubaunasúpa með appelsínum og engiferi

Krabbamein

Staðreyndir

Um efni síðunnar

Hafa samband

Áskrift

Flokkar

Sarpur

Follow “Máttur matarins”

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Share this:

Like this:

Krabbamein

Staðreyndir

Um efni síðunnar

Hafa samband

Áskrift

Flokkar

Sarpur

Follow “Máttur matarins”