Máttur matarins

Fæða sem forvörn

Súpuást – gulrótasúpa með engifer og kókos

Þá er hinn merkilegi október mánuður hafinn og grunar mig að margir séu með stór plön fyrir þennan meistaramánuð. Áður en ég byrja að fjalla um fyrirheit þessa mánaðar langar mig að minna fólk á að október mánuður er bleikur mánuður og tileinkaður baráttunni við brjóstakrabbamein. Ég hvet því alla til að kaupa bleiku slaufuna og bera hana sem virðingarvott þennan mánuð. Einnig langar mig að benda fólki á fallega bleika Missoni armbandið sem fæst í Lindex og rennur ágóðinn af sölu þess til styrktar rannsóknum á brjóstakrabbameini.

Hvað varðar meistaramánuð þá er þetta fyrsta árið sem ég er meðvituð um þetta frábæra átak. Ég ætla að hugsa sérstaklega vel um heilsuna þennan mánuðinn. En þar sem margir eru líklega að gera stórvægilegri breytingar á sínum lífstíl en ég ætla ég að reyna að leggja mitt af mörkum til að aðstoða aðra við það. Ég hef ekki verið nægilega dugleg að skrifa og birta uppskriftir hér á síðuna síðustu mánuði og tölvan er að fyllast af myndum af hinu og þessu sem ég hef eldað en aldrei haft tíma til að fjalla um. Þessu ætla ég að breyta í október mánuði – ég ætla að koma frá mér þeim uppskrifum sem safnast hafa í haug hjá mér og vonast til að þær komi sér vel fyrir einhvern þarna úti.

Þessi uppskrift gæti nánast ekki verið einfaldari. Það tekur mann í mesta lagi 15 mínútur að koma þessari súpu í pottinn og síðan þarf hún að malla í um klukkustund.

Ég fór á grænmetismarkaðinn í Mosfellsdal um daginn og keypti þar fullt af dýrindis grænmeti. Gulræturnar voru sérstaklega fallegar og þar sem ég er ein í kotinu þessa dagana ákvað ég að gera eitthvað sem ég get borðað í fleiri en einn dag. Ég er einstaklega mikil súpumanneskja og átti því ekkert erfitt með að borða þessa súpu þrjá daga í röð. Hún fer vel í maga, er stútfull af næringu og hollum kryddum og sérstaklega hreinsandi fyrir líkamann.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: gulrætur, kartöflur, rauðlaukur
Krydd: engifer, karrý (inniheldur ýmsar krabbameinshamlandi kryddtegundir), túrmerik + svartur pipar

Uppskrift

1 rauðlaukur (lítillega afhýddur – ystu lögin innihalda mest af virkum plöntuefnum)
10 gulrætur niðurskornar
2 bökunarkartöflur – lítillega afhýddar (góðu efnin eru í hýðinu)
1-2 msk. engifer
3 bollar vatn (meira ef súpan er of þykk)
1 dós kókosmjólk
2 gerlausir grænmetisteningar (t.d. frá Rapunzel)
1-2 msk. rautt karrý (ég notaði blue dragon)
1 tsk. túrmerik + svartur pipar
1-2 msk. fiskisósa (má líka vera sojasósa/tamari sósa)
salt eftir smekk.

Hitið olíu í potti og steikið allt grænmetið í nokkrar mínútur. Bætið kryddunum út í og steikið í 1-2 mínútur til viðbótar og bætið þá fiskisósu út í. Hellið vatni út í og grænmetisteningum. Látið malla í 1 klst. Maukið, bætið kókosmjólk út og berið fram.

About these ads

Filed under: chili pipar, engifer, gulrætur, kartöflur, kóríander, kúmin, laukur, Súpur, svört sinnepsfræ, túrmerik, Uncategorized, Vegan

Hnetufusion

Þegar ég fór að hugsa um það hvað ég ætti að kalla þennan rétt datt mér fyrst í hug orðið “fusion” af því að fæðutegundirnar sem hér eru settar saman koma úr matargerð frá mörgum löndum. Mangó chutney og karrý koma frá Indlandi, sojasósa og tófú koma upprunalega frá Kína og kókosmjólk frá Suðaustur Asíu og Suður Ameríku. Þessi samsuða kom skemmtilega út, karrýið gefur réttinum fyllingu og mangó chutneyið vinnur vel á móti hnetusmjörinu og gefur örlítið sætt bragð. Eins og áður er vel hægt að nota kjúkling í staðin fyrir tófú. Einnig er mikilvægt að nota gæða hnetusmjör því að sumar tegundir hnetusmjörs innihalda mikið af aukaefnum. Ágætis þumalputtaregla varðandi innkaup á matvælum er að kaupa ekki mat sem hefur endalausan líftíma, þ.e.a.s. getur setið árum saman uppi í hillu án þess að skemmast.

Eitt að lokum. Ég nota Bengal Spice Mango Chutney frá Sharwood. Mér finnst það besta chutneyið. Það inniheldur chili og er því bragðsterkara en hefðbundin mango chutney. Ef þið notið venjulegt mango chutney mæli ég með að þið saxið hálfan rauðan chili og bætið út í sósuna, eða setjið ef til vill 1/4 tsk af cayenne pipar.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: gulrætur, laukur,
Krydd og kryddjurtir: karrý (kóríander fræ, fennel fræ, chili, sinnepsfræ, svartur pipar, fenugreek fræ, túrmerik, karrýlauf)
Kornmeti: sojabaunir

Uppskrift
fyrir 4

1 pakki þétt tófú þerrað og niðurskorið í teninga/4 kjúklingabringur niðurskornar
2 msk. kókosolía
3 msk. hnetusmjör
2 msk. mango chutney
1 msk. sojasósa
1/2 tsk. madras karrý (t.d. sterkt madras karrý)
nýmalaður svartur pipar
1/3 bolli heitt vatn
5 gulrætur skornar í ræmur
1 laukur niðurskorinn
2 skarlottulaukar smátt skornir
1 lítil dós kókosmjólk
sesamfræ til skrauts (má sleppa)

Blandið hnetusmjöri, mangó chutney, sojasósu, karrýi, svörtum pipar og heitu vatni saman í skál.

Hitið helminginn af kókosolíunni á wokpönnu og steikið tófúið þar til það hefur brúnast vel. Takið tófúið af pönnunni og leggið til hliðar. Bætið hinum helmningnum af olíunni á pönnuna og steikið gulræturnar og laukinn á háum hita í 3-4 mínútur. Bætið hnetusósunni og kókosmjólkinni á pönnuna og hrærið saman við. Bætið því næst tófúinu á pönnuna og látið suðuna koma upp. Lækkið þá hitann niður og látið malla í 2-3 mínútur. Berið fram með brúnum hrísgrjónum.

Filed under: fennel, fenugreek, gulrætur, Karrý, karrýlauf, kóríander, Kjúklingur, laukur, sojabaunir, svartur pipar, svört sinnepsfræ, Tófú, túrmerik, Uppáhalds, Uppskriftir, Vegan, , , , , , ,

Einfaldur grillaður kjúklingur með indverskri marineringu

Þetta er einföld og fljótleg marinering. Hún er frekar bragðsterk, sérstaklega ef notað er sterka madras karrýið, en til að milda hana er hægt að minnka cayenne piparinn. Ég borðaði sætar kartöflur með döðlum og pekanhnetum með kjúklingnum og það kom mjög skemmtilega út. Ekta fyrir fallegan sumardag.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: sítrus ávextir
Krydd og kryddjurtir: karrý (kóríander fræ, fennel fræ, chili, sinnepsfræ, svartur pipar, fenugreek fræ, túrmerik, karrýlauf), chili, engifer, hvítlaukur

Uppskrift
fyrir 4

1 bolli hreint jógúrt
1 msk malað cumin
1 msk madras karrý (t.d. sterkt madras karrý)
1/2-1 tsk cayenne pipar
1 msk og 1 tsk ferskt engifer rifið
7 hvítlauksgeirar marðir
1 tsk salt
nýmalaður svartur pipar
safi úr 1 sítrónu
1 tsk fljótandi hunang
4-5 kjúklingabringur

Blandið saman innihaldsefnum í marineringuna og látið kjúklingabringurnar liggja í henni í 2 klst. Grillið og berið fram.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: engifer, fennel, fenugreek, hvítlaukur, Karrý, karrýlauf, kóríander, Kjúklingur, sítrus ávextir, svartur pipar, svört sinnepsfræ, túrmerik, Uppskriftir, , , , ,

Buff með bragðmikilli hnetusósu og gufusoðnu grænmeti

Buff með brúnum hrísgrjónum, búlgur og byggi

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Kornmeti: Brún hrísgrjón, bygg, sojabaunir
Grænmeti: rauðrófur
Hnetur: valhnetur, sesamfræ
Krydd: svartur pipar

Uppskrift
gerir 12-15 buff

1 bolli brún hrísgrjón
1/2 bolli búlgur
1/2 bolli bygg
300 gr mjúkt tófú
1/2 bolli rauðrófusoð (eða annað gott grænmetissoð)
1/2 tsk salt
1 msk ristuð sesamolía (eða venjuleg sesamolía)
2 bollar valhnetur saxaðar örsmátt/hakkaðar í matvinnsluvél
1 bolli gróf brauðmylsna
nýmalaður pipar
kókos
svört sesamfræ
kókosolía

Sjóðið brúnu hrísgrjónin, byggið og búlgurið saman í potti í samræmi við upplýsingar á pakka hrísgrjónanna. Minnkið vatnsmagnið um 1/2 bolla og setjið rauðrófusoð/grænmetissoð í staðinn. Þerrið tófuið lítillega og leggið í skál. Bætið salti, sesamolíu, valhnetum, brauðmylsnu og svörtum pipar út í og hrærið. Bætið því næst hrísgrjónablöndunni út í og hrærið vel saman við. Ef buffið er of blautt getur þurft að bæta örlítið meiri brauðmylsnu út í (fer yfirleitt eftir því hve mikill vökvi er í tófúinu). Hnoðið hvert buff lítillega í höndunum þegar það er mótað. Veltið upp úr blöndu af svörtum sesamfræjum og kókosmjöli og steikið á pönnu við miðlungshita í 4-5 mínútur á hverri hlið, eða þar til buffið hefur brúnast vel. Berið fram með gufusoðnu grænmeti og bragðmikilli hnetusósu.

Tilvalið að frysta þau buff sem ekki eru borðuð og hita upp í ofni þegar tækifæri gefst.

Bragðmikil hnetusósa

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: laukur
Krydd: Hvítlaukur, engifer, sterkt madras karrý (kóríander fræ, fennel fræ, chili, sinnepsfræ, svartur pipar, fenugreek fræ, túrmerik, karrýlauf), cayenne pipar (chili)
Hnetur: jarðhnetur

Uppskrift
fyrir 4

1 rauðlaukur skorinn í þunnar ræmur
4 hvítlauksgeirar marðir
1 msk ólífuolía
1 bolli heitt vatn
1/2 tsk sterkt madras karrý
1 msk ferskt engifer, smátt saxað
1/2 bolli hágæða hnetusmjör
2-3 msk sojasósa
1/4 tsk cayenne pipar

Hitið olíuna á pönnu og steikið laukinn í  3-4 mínútur við miðlungshita. Bætið því næst hvítlauknum og karrýinu út í og hrærið saman við. Steikið í 2-3 mínútur til viðbótar. Lækkið hitann og bætið engiferi, hnetusmjöri og heitu vatni út í og hrærið saman við. Hrærið í nokkrar mínútur. Bætið þá sojasósu (2 msk) og cayenne pipar saman við og hrærið vel. Bætið vatni út í til að þynna sósuna ef þess þarf og bætið við afgangnum af sojasósunni eftir smekk. Látið malla í 2-3 mínútur. Berið fram með gufusoðnu grænmeti og buffi eins og sýnt er hér að ofan, eða með brúnum hrísgrjónum og gufusoðnu grænmeti.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: Buff, bygg, engifer, fennel, fenugreek, hnetur, hrísgrjón, hvítlaukur, karrýlauf, kóríander, laukur, Sósur, sesamfræ, svartar baunir, svartur pipar, svört sinnepsfræ, Tófú, túrmerik, Uppáhalds, Uppskriftir, valhnetur, Vegan, , , , , , , , , , ,

Mild blómkálssúpa með sætri kartöflu og selleríi

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: trönuber
Grænmeti: laukur, blómkál, sæt kartafla, sellerí
Hnetur: pekan hnetur
Krydd: kóríander fræ, fennel fræ, chili, sinnepsfræ, svartur pipar, fenugreek fræ, túrmerik, karrýlauf, kanill

Uppskrift
fyrir 4-5

1 laukur niðurskorinn
1 lítill blómkálshaus bútaður niður
4 sellerístilkar niðurskornir
1 sæt kartafla niðurskorin
2 msk ólífuolía
1 tsk sterkt madras karrý
1/4 tsk malað cumin
1/4 tsk malað kóríander
1/4 tsk túrmerik
1/8 tsk kanill
Salt og svartur pipar
6 bollar gott grænmetissoð
nokkur þurrkuð trönuber í hverja skál
nokkrar ristaðar pekan hnetur í hverja skál

Hitið olíuna í potti og steikið laukinn þar til hann er orðinn mjúkur. Bætið þá sætu kartöflunum, blómkálinu, selleríinu, karrýinu, túrmerikinu, kóríanderinu, kúmininu og kanilinum út í og hrærið vel. Steikið í 3-4 mínútur við miðlungshita.  Bætið því næst soðinu saman við og hrærið. Nái upp suðunni og látið malla í um 15-20 mínútur eða þar til blómkálið og sætu kartöflurnar eru orðnar mjúkar í gegn. Hellið í blender/matvinnsluvél (eða notið töfrasprota) og maukið súpuna. Hellið aftur út í pottinn og saltið og piprið eftir smekk. Látið malla í nokkrar mínútur. Skreytið hverja skál með nokkrum þurrkuðum trönuberjum og ristuðum pekan hnetum. Berið fram með nýbökuðu brauði.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: blómkál, fennel, fenugreek, kanill, Karrý, karrýlauf, kartöflur, kóríander, laukur, pekanhnetur, Súpur, sellerí, svartur pipar, svört sinnepsfræ, túrmerik, trönuber, Uppskriftir, Vegan, , , , , , , , ,

Sterkt madras karrý

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Krydd: kóríander fræ, fennel fræ, chili, sinnepsfræ, svartur pipar, fenugreek fræ, túrmerik, karrýlauf

Uppskrift
gerir u.þ.b. 1/2 bolla

6 msk kóríander fræ
3 msk kúmin fræ
1 msk og 1 tsk fennel fræ
5 þurrkaðir rauðir chili
1 msk sinnepsfræ svört
2 msk svört piparkorn
2 msk fenugreek fræ
1 msk turmerik
20 þurrkuð karrýlauf

Ristið fræin á pönnu við miðlungshita í nokkrar mínútur eða þar til eldhúsið er farið að ilma vel. Hellið þá í matvinnsluvél eða kvörn auk karrýlaufanna og malið þar til allt er orðið fínt. Bætið þá túrmeriki út í og látið kólna. Geymið í loftheldum umbúðum.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: chili, fennel, fenugreek, karrýlauf, kóríander, svartur pipar, svört sinnepsfræ, túrmerik, Uppáhalds, Uppskriftir, , , , , , , ,

Indversk linsubaunasúpa

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: sítrus ávextir, trönuber
Krydd og kryddjurtir: Svört sinnepsfræ, engifer, túrmerik, kanill, kóríander
Kornmeti: rauðar linsubaunir
Grænmeti: laukur, tómatar, sellerí

Uppskrift
fyrir 4-6

2 msk kókosolía
1 1/2 tsk kúmin fræ
1 1/2 tsk svört sinneps fræ
2 laukar
2 sellerístilkar
1 msk ferskt engifer smátt saxað
2 tsk túrmerik
Smá nýmalaður svartur pipar
2 tsk malað kúmin
1/2 tsk salt
2 bollar niðurskornir tómatar (2-3 tómatar)
8 bollar gott grænmetissoð
2 bollar rauðar linsubaunir
1 kanilstöng
1 tsk sítrónusafi
1/4 bolli ferskt kóríander saxað
1/2 bolli þurrkuð trönuber

Hitið kókosolíu á pönnu og bætið kúminfræjum og sinnepsfræjum á pönnuna.  Maukið lauk og sellerí í matvinnsluvél eða saxið smátt og hafið tilbúið. Bíðið þar til fræin byrja að springa og hellið þá laukblöndunni út í og hrærið vel. Steikið í 3-4 mínútur við miðlungshita. Bætið þá engiferi, túrmeriki, svörtum pipar, kúmini og salti út í og hrærið. Steikið í um 2 mínútur til viðbótar. Bætið þá tómötum út í og hrærið saman við. Bætið því næst 1 bolla af soðinu út í og hrærið saman við. Látið suðuna koma upp og sjóðið í 4-5 mínútur til þess að töluvert að vökvanum gufi upp. Bætið þá linsubaununum og kanilstönginni út í og afganginum af soðinu (7 bollum). Hrærið vel. Látið suðuna koma upp og látið malla í 30 mínútur.  Hellið svo í matvinnsluvél/blender eða notið töfrasprota til að mauka súpuna. Hellið aftur í pottinn og bætið fersku kóríander, sítrónusafa og trönuberjum út í og látið malla í um 10 mínútur til viðbótar. Saltið eftir smekk. Berið fram með góðu brauði og hummus.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: Baunir, kóríander, laukur, Rauðar linsubaunir, Rauðar linsubaunir, sítrus ávextir, Súpur, sellerí, svartur pipar, svört sinnepsfræ, tómatar, túrmerik, Uppáhalds, Uppskriftir, Vegan, , , , , , , , , , , , , , , ,

Krabbamein

Á hverju ári greinast yfir 12 milljónir manns í heiminum með krabbamein og yfir 7 milljónir deyja vegna sjúkdómsins. Þrátt fyrir þessar ógnvekjandi tölur er krabbamein sjúkdómur sem margir telja að hægt sé að koma í veg fyrir með heilbrigðum lífstíl og réttu mataræði. World Cancer Research Fund hefur fullyrt að þriðja hvert krabbameinstilfelli tengist beint lélegu mataræði og þá yfirleitt skorti á fæðu úr plönturíkinu. Af þessu leiðir að óhollt mataræði er orðið gífurlega alvarlegt vandamál í heiminum og er brýnt að gripið sé inn í með uppfræðslu um nauðsyn holls mataræðis og heilbrigðra lifnaðarhátta. Fjöldi rannsókna sýna fram á mátt vissra fæðutegunda til þess að vinna gegn krabbameinsfrumum í líkamanum og þannig uppbyggingu lífshættulegra meina.

Staðreyndir

Ekkert lyf eða vítamín getur komið í stað heilsusamlegs mataræðis, sem er uppfullt af næringu úr jurtaríkinu, snautt af mettaðri fitu, ríkt af fjölómettuðum omega-3 fitusýrum og þar sem trefjaríkar kornvörur eru kjölfestan í þeim kolvetnum sem borðuð eru.
Tengsl milli krabbameins og bólgu eru mikil og margar tegundir æxla virðast helst myndast í bólguvef. Ýmsir bólgusjúkdómar auka því líkurnar á krabbameini í viðkomandi líffærum.
Mikil neysla á fæðu sem inniheldur óholla fitu, sykur og rautt kjöt samfara skorti á fæðu úr jurtaríkinu veldur bólguhvetjandi ástandi í líkamanum, sem á sama tíma eykur líkurnar á myndun krabbameins.
Omega-3 fitusýrur eru bólguhemjandi á meðan omega-6 fitusýrur eru bólguhvetjandi. Því er mikilvægt að jafnvægi sé milli þessara tveggja fitusýra í líkamanum.
Flestir innbyrða u.þ.b. 25 sinnum meira af omega-6 fitusýrum en omega-3 fitusýrum. Þetta stuðlar að bólguviðbrögðum í líkamanum sem getur aukið líkurnar á krabbameini.
Enginn getur útrýmt hættunni á því að þróa með sér krabbamein. En fólk getur hins vegar minnkað líkurnar talsvert með því að taka ábyrgð á eigin heilsu og gera þær lífstílsbreytingar sem nauðsynlegar eru.

Hafa samband

Ég heiti Þórunn Steinsdóttir og er lögfræðingur og einnig mikil áhugamanneskja um matargerð, holla lifnaðarhætti og forvarnir gegn krabbameini. Ég eyði miklum tíma í matargerð og að kynna mér mikilvægi heilbrigðs mataræðis sem forvörn gegn krabbameini. Hér mun ég miðla upplýsingum um efnið og uppskriftum sem innihalda fæðutegundir sem vinna gegn krabbameini.
Endilega sendið mér tölvupóst ef upp vakna spurningar um efni síðunnar á matturmatarins@gmail.com.

Sláið inn tölvupóstfang og ýtið á "gerast áskrifandi"

Join 359 other followers

Flokkar

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 359 other followers

%d bloggers like this: