Máttur matarins

Fæða sem forvörn

Grillaður hlýri með ferskum aspas og salati

Í gær gerðum við okkur glaðan dag. Ég rölti út í Melabúð og keypti hlýra, ferskan aspas og nóg af brakandi fersku klettasalati í matinn. Ég er enginn sérstakur talsmaður þess að borða mikið grillaðan mat en stóðst ekki mátið í fallega veðrinu í gær. Ég held líka að svo lengi sem maður passar að maturinn brenni ekki á grillinu ætti þessi munaður að vera í lagi stöku sinni. En þessi umfjöllun er nokkuð góð um krabbameinsvaldandi áhrif grillaðs matar. Samkvæmt henni er mun betra að grilla fisk, og langbest að grilla grænmeti, og mikilvægt að hafa hitann ekki of háan og gott að halda áfram að pensla með marineringu eftir að grillun hefst.

Ég horfði fyrir tilviljun á þáttinn Grillað í sjónvarpinu í gær og þar var einn kokkanna að grilla fisk með misó marineringu. Þar sem ég er sérstakur aðdáandi misó varð ég að sjálfsögðu að prófa þetta strax. Ég notað svo afganginn af marineringunni yfir steikta aspasinn. Það kom mjög vel út.

En af því ég ætla ekki að skrifa mikinn fróðleik í þessari færslu þá ætla ég að pósta þessu myndskeiði  sem er frábært. David Servan-Schreiber var algjörlega magnaður maður. Hann skrifaði bókina Anti Cancer sem ég hef svo oft fjallað um áður og breytti algjörlega mínu viðhorfi til matar og annarra umhverfisþátta. Hann lést í fyrra úr krabbameini en hafði þá lifað í um 20 ár eftir að greinast í annað skiptið með heilaæxli. Eftir að hann lést kom út bókin Not the Last Goodbye sem segir frá tímanum frá því að krabbameinið tók sig upp í þriðja skiptið og þar til hann lést. Hann er líklega besta dæmið um það að þrátt fyrir allt er stundum ekki hægt að stöðva mjög erfið og aggressív krabbamein. Hann fór alla leið í hefðbundnum meðferðum sem og óhefðbundnum. Ég er þó algjörlega sannfærð um það eftir að lesa bækurnar hans að hann hefði ekki lifið í öll þessi ár nema af því hann lagði sig fram á öllum vígstöðvum – þ.e. borðaði rétt, var í mikilli líkamsrækt og passaði að lágmarka snertingu sína við krabbameinsvaldandi efni og aðra umhverfiþætti sérstaklega vel.

En yfir í uppskriftina

Grillaður hlýri

500 gr. hlýri

Marinering:

3 msk. ljóst mísó
2 msk. tamari sósa eða soja sósa
2 msk. mirin
2 msk. hrísgrjónaedik
1 msk. hunang
1 msk. chili olía eða repjuolía

Öllu blandað saman í matvinnsluvél eða á annan hátt. Fisknum velt uppúr marineringunni og hann látinn marinerast í 1-2 klst.

Grillið í 3-4 mínútur á hvorri hlið, eða eftir þykkt bitanna.

Ferskur aspas

1 búnt ferskur aspas
2 msk. repjuolía eða önnur bragðlítil olía
1 msk. sesamolía
salt og pipar

Hitið olíuna á pönnu og steikið aspasinn í um 4 mínútur. Saltið og piprið og berið fram.

Salat

1 poki klettasalat
5 kirsuberjatómatar niðurskornir
1/4 rauðlaukur smátt skorinn
2-3 msk. þurrkuð trönuber
2-3 msk. ristaðar furuhnetur

Öllublandað saman í skál.

Dressing
4 msk. sýrður rjómi (10 %)
2-3 msk. dijon sinnep
1 msk. hunang
2 msk. lime safi
3 msk. góð extra virgin ólífuolía – ég notaði A deo1 msk. söxuð steinselja
salt og pipar

Blandið öllu saman í skál og hellið yfir salatið – eða hafið til hliðar fyrir hvern sem er til að hella yfir eftir vild.

About these ads

Filed under: aspas, Bækur, Fiskur, klettasalat, laukur, Meðlæti, Myndskeið, Rannsóknir, Salöt, sítrus ávextir, Sósur, sesamfræ, steinselja, svartur pipar, trönuber, Uppáhalds, , , , , , , ,

Gamaldags matur með hollri viðbót

Stundum fær dóttir mín að ráða. Frekar oft á sumum sviðum. Sjaldnar á öðrum. Þegar kemur að mat þá fær hún yfirleitt að ráða þegar við erum bara tvær í kotinu og oftast verður fiskur þá fyrir valinu. Ég kaupi þá yfirleitt silungsflök og við borðum þau með krydduðum sætum kartöflum. Það finnst okkur mjög gott. En það er þó ekkert betra að hennar mati en steiktur fiskur í raspi. Svo að síðast þegar við vorum tvær hér heima þá borðuðum við fisk í raspi uppá gamla mátann. Mér finnst það ágætt stundum en ég reyni þó alltaf að bæta örlítilli aukahollustu við þennan þjóðarrétt okkar. Í þetta skiptið steikti ég lauk og tómata með túrmeriki, svörtum pipar og tandoori kryddi. Þannig náði ég að bæta fullt fullt af hollustu í kvöldmatinn okkar. Túrmerik er eins og ég hef áður fjallað um algjört undrakrydd. Það var áður fyrr kallað saffran fátæka fólksins í Indlandi en er nú kallað gullnáma Indland, þar sem lækningarmáttur þess er svo gífurlega mikill og fjölbreyttur. Virka efnið í túrmeriki, kúrkúma, verður margfalt öflugra ef að túrmerik kemst í tæri við olíu og svartan pipar. Þess vegna er mælt með að elda túrmerik á sama hátt og gert er í Indlandi þegar búið er til masala. Þá er laukur og hvítlaukur steiktur fyrst upp úr olíu og kryddunum síðan blandað saman við. Því næst er tómötum yfirleitt blandað saman við og þá er komin hin hefðbundna masala sósa. Þessi steikti laukur ber því keim af hefðbundinni indverskri matargerð og ber að sama skapi lækningarmátt hennar.

Þetta kom mjög vel út og passaði vel með fiskinum. Endilega prófið.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: laukur, tómatar
Krydd og kryddjurtir: túrmerik, svartur pipar

Uppskrift
fyrir 2 svanga

1 stór laukur
6 konfekttómatar niðurskornir
1 tsk. túrmerik
½ tsk. tandoori krydd
salt og nýmalaður svartur pipar
ólífuolía eða repjuolía til steikingar

Hitið olíuna á pönnunni, bætið lauknum við og því næst kryddunum. Steikið í 3-4 mínútur við vægan hita og bætið þá tómötunum saman við. Steikið þar til tómatarnir eru orðnir mjúkir.

Filed under: laukur, Meðlæti, svartur pipar, tómatar, túrmerik, Vegan, , , ,

Steikt lúða með indversku masala

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:

Grænmeti: tómatar, laukur
Krydd: hvítlaukur, cayenne pipar, sinnepsfræ, karrýlauf, cumin, kóríander, negull

Uppskrift
fyrir 4 

Marinering fyrir lúðu
1 kg. smálúða skorin í bita
¼ bolli ólífuolía eða repjuolía
¼ tsk. cayenne pipar
1 tsk. salt
1 tsk. svört sinnepsfræ möluð í mortéli
1 bolli brauðmylsna (notaði 4 hrökkbrauðssneiðar, malaðar í matvinnsluvél)

Masala

2 msk. ólífuolía
10 karrýlauf
1 ½ tsk cumin
1 ½ tsk. malað kóríander
¼ tsk cayenne
2 maukaðir rauðlaukar
3 hvítlauksrif
3 negulnaglar
1/2  tsk. salt
1 dós af niðurskornum tómötum í dós
1 lítil dós af kókosmjólk (160 ml.)
160 ml. vatn

Blandið öllum innihaldsefnum í marineringunni saman og komið fyrir í ísskáp. Látið marinerast í 2 klst. (ekkert stress þó ef það er minna eða meira).

Maukið rauðlauk og hvítlauk saman í matvinnsluvél.

Hitið ólífuolíu í potti þar til hún er orðin nokkuð heit, bætið þá karrýlaufum út í og látið steikjast í olíunni í um 30 sekúndur. Gott er að loka pottinum á meðan þetta gerist til að fá ekki slettu framan í sig. Hellið svo maukaða lauknum á pönnuna og steikið í um 5 mínútur við miðlungshita. Blandið því næst kryddunum saman við og síðan tómötunum. Látið malla við miðlungshita í 5-8 mínútur eða þar til vökvinn hefur minnkað talsvert. Blandið þá kókosmjólkinni saman við auk þess að fylla dósina einu sinni af vatni og blanda saman við (u.þ.b. 160 ml.). Látið malla í 10 mínútur.

Veltið fiskinum upp úr brauðmylsnunni/hrökkbrauðsmylsnunni. Hellið afganginum af marineringunni á pönnuna og steikið fiskinn í 2-3 mínútur á hvorri hlið. Berið fram með brúnum hrísgrjónum og naan brauði.

Filed under: chili, Fiskur, hvítlaukur, karrýlauf, kóríander, kúmin, laukur, Meðlæti, negulnaglar, sinnep, svartur pipar, tómatar, Uppáhalds, Uppskriftir, , , , ,

Ofnbakaðar kartöflur með tandoori kryddi

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: 
kartöflur
Krydd: chili, tandoori kryddblanda (kóríander, laukkrydd, fenugreek, svartur pipar, hvítlaukur, kanill, kumin, engifer, negull, múskat, karidommur)

Uppskrift
fyrir 4 

1 stór sæt kartafla niðurskorin í litla bita
3 bökunarkartöflur niðurskornar í litla bita
1 tsk. chili flögur (má sleppa)
2-3 tsk. tandoori kryddblanda
maldon salt eftir smekk
3-4 msk. góð ólífuolía/repjuolía/sesamolía (frá Rapunzel)

Hitið ofninn í 180°C.

Blandið öllu saman í eldföstu móti og bakið í 45-50 mínútur eða þar til kartöflurnar eru orðnar bakaðar í gegn.

Filed under: chili pipar, fenugreek, kanill, kardimommur, kartöflur, Kartöflur, kóríander, kúmin, Meðlæti, negulnaglar, svartur pipar, Vegan

Sætar franskar kartöflur með hollum kryddum

Uppskrift
fyrir 4 með mat

1 stór sæt kartafla skorin í þunnar sneiðar
3 msk. sesamolía (frá Rapunzel)
1 msk. næringarger
1 tsk. cumin
1 tsk. paprikukrydd
1/2 tsk. cayenne pipar
1 tsk. salt

Hitið ofninn upp í 180°C.

Blandið öllu saman í eldföstu móti og bakið í ofni 20-30 mínútur eða þar til kartöflurnar eru mjúkar í gegn. Getur verið gott að setja álpappír yfir formið fyrstu 15 mínúturnar og taka það svo af síðari 10-15 mínúturnar.

Filed under: chili, kartöflur, Kartöflur, kúmin, Meðlæti, sesamfræ, , , , ,

Hrásalöt

Síðustu daga hef ég verið að prófa mig áfram í hrásalatsgerð. Hvítkál og rauðkál eru bæði mjög holl, góð og ódýr. Þau fara vel í salöt, eru stökk og gróf, en vinna vel með ávöxtum og öðru sætu og safaríku. Ég gerði annars vegar hvítkálssalat með appelsínum og valhnetum og hins vegar rauðkálssalat með jarðaberjum, eplum og kasjúahnetum. Bæði salötin komu vel út, en hvítkálssalatið hafði þó að mínu mati vinninginn. Hvítkál er ekki alveg jafn rammt og rauðkálið og appelsínurnar passa einstaklega vel með því.

Hvítkál og rauðkál inniheldur mikið af C og K vítamíni auk þess að innihalda efnið sinigrin. Krabbameinshamlandi áhrif þessa efnis hefur vakið athygli fræðimanna sem telja það umbreytast í efni sem kallast glucosinolates sem talið er að geti unnið gegn krabbameini, og þá sér í lagi í maga og ristli. Sama er að segja um aðrar fæðutegundir sem falla undir flokk brassica grænmetis, s.s. rósakál, rófur, grænkál, spergilkál og blómkál. [sjá nánar: heimild]

Hrásalat með hvítkáli, appelsínum og valhnetum

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: sítrus ávextir
Grænmeti: hvítkál, rauðlaukur
Hnetur: valhnetur
Krydd: sinnep
Annað: jógúrt

Uppskrift
fyrir 4 með mat

1/2 hvítkálshaus niðurskorinn í þunnar ræmur
1 bolli valhnetur
2 appelsínur niðurskornar

Dressing:
200 gr. grískt jógúrt
1 tsk. safi úr límónu
1 msk. hunangs dijon sinnep
1 msk. maukaður rauðlaukur (eða rifinn á rifjárni)
1 tsk. agave síróp
salt og pipar

Blandið niðurskorna hvítkálinu, valhnetunum og appelsínunum saman í skál. Blandið öllum innihaldsefnum í dressinguna saman og hellið yfir salatið. Blandið öllu saman og berið fram. Read the rest of this entry »

Filed under: epli, jarðaber, Jógúrt, kasjúahnetur, kál, laukur, Meðlæti, Salöt, sítrus ávextir, valhnetur, , , , ,

Sætar kartöflur með karrý og grænkáli

Þessi kom skemmtilega á óvart. Ótrúlega einfaldur og fljótlegur réttur, stútfullur af mikilvægum og öflugum næringarefnum. Grænkálið er algjört ofurfæði sem allir ættu að reyna að koma inn í mataræðið hjá sér. Það er næringarríkasta cruciferous grænmetið, uppfullt af A-vítamíni, C-vítamíni, K-vítamíni, kalki, járni og fleiri steinefnum. Það er bólguhamlandi og inniheldur mikið magn andoxunarefna. Þessir eiginleikar grænkáls gera það afar krabbameinshamlandi. Fyrir þá sem ekki geta nálgast grænkál er örugglega fínt að nota spínat í þennan rétt í staðin fyrir grænmálið (nota heilan poka).

Næringarinnihald grænkáls minnkar við suðu og þess vegna er best að elda það sem allra minnst (að sjálfsögðu best að borða það hrátt). Þess vegna vil ég benda á að það er mikilvægt að setja grænkálið ekki útí réttinn fyrr en kartöflurnar eru næstum því tilbúnar, svo að næringarinnihald grænkálsins haldist sem best.

Næst á dagskrá er svo að byrja að drekka græna drykki á morgnanna með grænkáli. Ég leyfi ykkur að fylgjast með raunum mínum á þeirri vegferð þegar þar að kemur.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti
: sætar kartöflur, grænkál
Krydd og kryddjurtir: hvítlaukur, chili,  cumin, túrmerik, svartur pipar

Uppskrift
fyrir 4 með mat

1-2 msk. kókosolía
1 msk. madras curry paste – cumin og chili hot (frá Pataks)
2 meðalstórar sætar kartöflur skornar í bita
1/2 búnt grænkál niðurskorið
4 stór hvítlauksrif marin
1/4 tsk. túrmerik
svartur pipar
1 lítil dós kókosmjólk + dósin fyllt 1 sinni með vatni
1 tsk salt

Byrjið á því að merja hvítlaukinn og leyfið honum að anda.

Hitið olíuna á pönnu og bætið hvítlauknum, karrýmaukinu, túrmerikinu og svörtum pipar á pönnuna og steikið í 1-2 mínútur. Bætið þá kartöflunum á pönnuna og steikið í 3-4 mínútur. Bætið því næst kókosmjólkinni, vatninu og salti saman við og hrærið. Lokið pönnunni og látið sjóða í um 10-15 mínútur eða þar til kartöflurnar eru næstum því mjúkar í gegn. Bætið þá grænkálinu saman við og hrærið. Sjóðið í nokkrar mínútur með opna pönnuna þar til kartöflurnar eru alveg tilbúnar og aðeins hefur gufað upp af vökvanum. Berið fram.

Filed under: chili, grænkál, hvítlaukur, Karrý, kartöflur, Kartöflur, kúmin, Meðlæti, svartur pipar, túrmerik, Vegan, , , , , , , , ,

Blómkál með engifer og gulum maísbaunum

Þessi réttur er frábært meðlæti með fiskréttum, kjúklingaréttum eða nánast hverju sem er. Blómkál inniheldur mikið magn af C-vítamíni, talsvert magn af K-vítamíni, fólínsýru og trefjum auk annarra vítamína og steinefna.

Hér er að finna athyglisverða grein sem fjallar um fyrirbyggjandi áhrif blómkáls, spergilkáls og annarra cruciferous tegunda af grænmeti. Í greininni kemur fram að ,,The American Cancer Society estimates that more than two-thirds of cancer may be prevented through lifestyle modification, and nearly one-third of these cancer occurrences can be attributed to diet alone.” Það hlutfall sem hér er rætt um er gífurlega hátt og undirstrikar mikilvægi umræðu og meðvitundar almennings á þessu sviði.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: laukur, blómkál, gular maísbaunir
Krydd og kryddjurtir: engifer, túrmerik, cayenne pipar, kóríander
Baunir: gular maísbaunir

Blómkál með engifer og gulum maís
fyrir 6 með mat

1 blómkálshaus niðurskorinn
2 msk. ólífuolía
1 tsk. kúminfræ
1 msk. ferskt engifer smátt saxað
¼ tsk. túrmerik
¼ tsk. cayenne pipar
2 litlir laukar niðurskornir
½ bolli vatn
1 dós gular maísbaunir
1 tsk. salt
3-4 msk. ferskt kóríander saxað

Hitið olíuna á wok-pönnu og bætið kúminfræjum, engifer, túrmeriki og svörtum pipar á pönnuna. Steikið í 1-2 mínútur og bætið svo lauknum á pönnuna. Steikið í 2-3 mínútur eða þar til laukurinn hefur linast. Bætið þá blómkáli, cayenne pipar og salti á pönnuna og hrærið saman við. Bætið því næst vatni og setjið lokið á pönnuna. Látið lokið vera á í 5 mínútur svo að blómkálið nái að mýkjast. Takið lokið af og bætið gulum baunum og kóríander saman við. Látið malla í aðrar 5 mínútur. Berið fram með mat.

Filed under: blómkál, engifer, laukur, maís, Meðlæti, svartur pipar, túrmerik, Vegan, , , , , , ,

Krabbamein

Á hverju ári greinast yfir 12 milljónir manns í heiminum með krabbamein og yfir 7 milljónir deyja vegna sjúkdómsins. Þrátt fyrir þessar ógnvekjandi tölur er krabbamein sjúkdómur sem margir telja að hægt sé að koma í veg fyrir með heilbrigðum lífstíl og réttu mataræði. World Cancer Research Fund hefur fullyrt að þriðja hvert krabbameinstilfelli tengist beint lélegu mataræði og þá yfirleitt skorti á fæðu úr plönturíkinu. Af þessu leiðir að óhollt mataræði er orðið gífurlega alvarlegt vandamál í heiminum og er brýnt að gripið sé inn í með uppfræðslu um nauðsyn holls mataræðis og heilbrigðra lifnaðarhátta. Fjöldi rannsókna sýna fram á mátt vissra fæðutegunda til þess að vinna gegn krabbameinsfrumum í líkamanum og þannig uppbyggingu lífshættulegra meina.

Staðreyndir

Ekkert lyf eða vítamín getur komið í stað heilsusamlegs mataræðis, sem er uppfullt af næringu úr jurtaríkinu, snautt af mettaðri fitu, ríkt af fjölómettuðum omega-3 fitusýrum og þar sem trefjaríkar kornvörur eru kjölfestan í þeim kolvetnum sem borðuð eru.
Tengsl milli krabbameins og bólgu eru mikil og margar tegundir æxla virðast helst myndast í bólguvef. Ýmsir bólgusjúkdómar auka því líkurnar á krabbameini í viðkomandi líffærum.
Mikil neysla á fæðu sem inniheldur óholla fitu, sykur og rautt kjöt samfara skorti á fæðu úr jurtaríkinu veldur bólguhvetjandi ástandi í líkamanum, sem á sama tíma eykur líkurnar á myndun krabbameins.
Omega-3 fitusýrur eru bólguhemjandi á meðan omega-6 fitusýrur eru bólguhvetjandi. Því er mikilvægt að jafnvægi sé milli þessara tveggja fitusýra í líkamanum.
Flestir innbyrða u.þ.b. 25 sinnum meira af omega-6 fitusýrum en omega-3 fitusýrum. Þetta stuðlar að bólguviðbrögðum í líkamanum sem getur aukið líkurnar á krabbameini.
Enginn getur útrýmt hættunni á því að þróa með sér krabbamein. En fólk getur hins vegar minnkað líkurnar talsvert með því að taka ábyrgð á eigin heilsu og gera þær lífstílsbreytingar sem nauðsynlegar eru.

Hafa samband

Ég heiti Þórunn Steinsdóttir og er lögfræðingur og einnig mikil áhugamanneskja um matargerð, holla lifnaðarhætti og forvarnir gegn krabbameini. Ég eyði miklum tíma í matargerð og að kynna mér mikilvægi heilbrigðs mataræðis sem forvörn gegn krabbameini. Hér mun ég miðla upplýsingum um efnið og uppskriftum sem innihalda fæðutegundir sem vinna gegn krabbameini.
Endilega sendið mér tölvupóst ef upp vakna spurningar um efni síðunnar á matturmatarins@gmail.com.

Sláið inn tölvupóstfang og ýtið á "gerast áskrifandi"

Join 365 other followers

Flokkar

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 365 other followers

%d bloggers like this: