Máttur matarins

Fæða sem forvörn

Blómkálssúpa með smjörbaunum

Þessi súpa er ekkert nema bara hollusta. Allt sem að í hana fór var hollt og nærandi fyrir líkamann auk þess að vera einnig gott. Þetta er hins vegar ekki hin hefðbundna blómkálssúpa sem þið þekkið og hafið fengið áður. Þessi er bragðmikil og virkileg matarmikil.

Mig langar að fjalla aðeins um blómkál og næringargildi þess. Blómkál flokkast sem eitt af hinu svokallaða cruciferous grænmeti sem eru þær grænmetistegundir sem alltaf er talað um í sambandi við forvarnir gegn krabbameini. Spergilkál hefur þá yfirleitt fengið hvað mesta athygli, en blómkálið er ekki síður gott og næringarríkt. Blómkál inniheldur mikið af C-vítamíni, K-vítamíni og fólínsýru auk þess að innihalda fjöldann allan af öðrum næringarefnum sem eru góð fyrir líkamann. Það inniheldur omega 3 í formi ALA fitusýru og vinnur það með K-vítamíninu gegn bólgum í líkamanum. Túrmerikið vinnur svo auk þess líka gegn bólgum og má því segja að þessi súpa sé eiginlega alveg sérstök þegar litið er til samspils innihaldsefnanna og áhrifa þeirra á líkamann.

Ég er svolítið gjörn að meta næringargildi matar út frá litum vegna þess að litsterkur matur er yfirleitt sérstaklega hollur fyrir líkamann. Sumir vilja helst ekki nota rauðrófur, tómatvörur eða túrmerik af því það er gjörsamlega vonlaust að ná þeim blettum úr fötum, en þetta eru hins vegar þær fæðutegundir sem innihalda hvað mest af plöntuefnum (phytochemicals) sem eru svo ótrúlega mikilvæg fyrir varnir líkamans gegn ýmsum kvillum, t.d. krabbameini. Til dæmis er plöntuefnið sem finnst í tómötum, þ.e. lycopene, sérstaklega virk forvörn gegn blöðruhálskirtilskrabbameini og yfirleitt er hvað mest af lycopene í unnum tómatvörum, þ.e. tómatmauk og sólþurrkuðum tómötum. Ég mun fljótlega birta grein hér sem ég er að vinna í sem fjallar um plöntuefnin og mismunandi tegundir þeirra.

En þrátt fyrir að blómkálið sé nánast litlaust þá er það langt frá því að vera næringarsnautt. Sama er að segja um hvítlaukinn og laukinn sem er ekki sparaður í þessari uppskrift og gera einstakt bragð. Ekki hafa áhyggjur af því að kæfa næsta mann eftir þessa máltíð, vegna þess að hvítlaukurinn er það mikið eldaður að hann á ekki að finnast mikið. Smjörbaunirnar eru svo algjört ofurfæði, einstaklega ríkar af trefjum, járni, magnesíum, fólínsýru og fleiri mikilvægum næringarefnum. Smjörbaunir eru fitusnauðar og kólesteróllækkandi og því góðar fyrir þá sem eru með hátt kólesteról sem og þá sem eru með sykursýki. Það ættu allir að reyna að komast upp á lagið með að elda úr smjörbaunum. Þær eru heppilegar í buff, súpur, pottrétti og margt fleira.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: mangó
Grænmeti: blómkál, laukur
Krydd: hvítlaukur, túrmerik, svartur pipar, cumin, paprika, chili, steinselja
Braunir og kornmeti: smjörbaunir


Blómkálssúpa
6-8 manns

2 blómkálshausar
2 laukar
1 heill hvítlaukur
3 msk. kókosolía
2 msk. grænmetiskraftur frá Himneskri hollustu
2 tsk. salt – herbamare með kryddjurtum
½ tsk. túrmerik + svartur pipar
½ tsk. cumin
1 tsk. paprikukrydd
1,5 l vatn
½ – 1 tsk. þurrkaðar chiliflögur
2 dósir smjörbaunir – skolaðar
2 msk. mangó chutney
salt og pipar eftir smekk
fersk steinselja til skrauts (má sleppa)

Merjið hvítlaukinn og látið anda. Hitið olíuna í stórum potti og steikið laukinn og hvítlaukinn í 2-3 mínútur. Bætið þá túrmeriki, svörtum pipar og chiliflögum á pönnuna og steikið í aðrar 2 mínútur. Bætið blómkálinu næst í pottinn og svo vatninu, grænmetiskraftinum og saltinu. Látið suðuna koma upp og sjóðið í um 10 mínútur eða þar til blómkálið er orðið mjúkt í gegn. Maukið súpuna þá með töfrasprota og kryddið með paprikukryddi,cumini og mangó chutney. Bætið að lokum smjörbaunum saman við og látið þær hitna í gegn. Skreytið með paprikukryddi og ferskri steinselju. Berið fram með nýbökuðu brauði.

About these ads

Filed under: blómkál, chili, hvítlaukur, laukur, mangó, paprika, Súpur, smjörbaunir, smjörbaunir, steinselja, svartur pipar, túrmerik, , , , , , , , , , , , ,

Súkkulaðismoothie

Þessi smoothie er sérstaklega vinsæll á þessu heimili. Hráar kakóbaunir, eða raw cacao nibs, eru virkilega hollar bæði fyrir hjartað og heilann og innihalda mikið magn andoxunarefna. Kakóbaunin inniheldur, eins og allt súkkulaði, koffín og er því gott að skipta kaffinu út fyrir súkkulaðismoothie á morgnanna. Þessi veitir manni meiri orku, næringu og vellíðan en kaffibollinn, þó svo að hann geti stundum verið algjörlega ómótstæðilegur.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: banani, avókadó
Kornmeti: hafrar

Uppskrift
fyrir 1

1 bolli haframjólk eða möndlumjólk
1 msk. cacao nibs (fæst í heilsubúðum)
1 tsk. malað hreint kakó
1 banani
½ avókadó
klakar
örlítið agavesíróp

Blandið saman í blender og drekkið með bros á vör.

Filed under: avokadó, bananar, Drykkir, haframjöl, Morgunmatur, Vegan, , , , , ,

Sætar kartöflur með karrý og grænkáli

Þessi kom skemmtilega á óvart. Ótrúlega einfaldur og fljótlegur réttur, stútfullur af mikilvægum og öflugum næringarefnum. Grænkálið er algjört ofurfæði sem allir ættu að reyna að koma inn í mataræðið hjá sér. Það er næringarríkasta cruciferous grænmetið, uppfullt af A-vítamíni, C-vítamíni, K-vítamíni, kalki, járni og fleiri steinefnum. Það er bólguhamlandi og inniheldur mikið magn andoxunarefna. Þessir eiginleikar grænkáls gera það afar krabbameinshamlandi. Fyrir þá sem ekki geta nálgast grænkál er örugglega fínt að nota spínat í þennan rétt í staðin fyrir grænmálið (nota heilan poka).

Næringarinnihald grænkáls minnkar við suðu og þess vegna er best að elda það sem allra minnst (að sjálfsögðu best að borða það hrátt). Þess vegna vil ég benda á að það er mikilvægt að setja grænkálið ekki útí réttinn fyrr en kartöflurnar eru næstum því tilbúnar, svo að næringarinnihald grænkálsins haldist sem best.

Næst á dagskrá er svo að byrja að drekka græna drykki á morgnanna með grænkáli. Ég leyfi ykkur að fylgjast með raunum mínum á þeirri vegferð þegar þar að kemur.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti
: sætar kartöflur, grænkál
Krydd og kryddjurtir: hvítlaukur, chili,  cumin, túrmerik, svartur pipar

Uppskrift
fyrir 4 með mat

1-2 msk. kókosolía
1 msk. madras curry paste – cumin og chili hot (frá Pataks)
2 meðalstórar sætar kartöflur skornar í bita
1/2 búnt grænkál niðurskorið
4 stór hvítlauksrif marin
1/4 tsk. túrmerik
svartur pipar
1 lítil dós kókosmjólk + dósin fyllt 1 sinni með vatni
1 tsk salt

Byrjið á því að merja hvítlaukinn og leyfið honum að anda.

Hitið olíuna á pönnu og bætið hvítlauknum, karrýmaukinu, túrmerikinu og svörtum pipar á pönnuna og steikið í 1-2 mínútur. Bætið þá kartöflunum á pönnuna og steikið í 3-4 mínútur. Bætið því næst kókosmjólkinni, vatninu og salti saman við og hrærið. Lokið pönnunni og látið sjóða í um 10-15 mínútur eða þar til kartöflurnar eru næstum því mjúkar í gegn. Bætið þá grænkálinu saman við og hrærið. Sjóðið í nokkrar mínútur með opna pönnuna þar til kartöflurnar eru alveg tilbúnar og aðeins hefur gufað upp af vökvanum. Berið fram.

Filed under: chili, grænkál, hvítlaukur, Karrý, kartöflur, Kartöflur, kúmin, Meðlæti, svartur pipar, túrmerik, Vegan, , , , , , , , ,

Orkusmoothie

Þessa dagana er ég að prófa mig áfram á morgnana í smoothy gerð. Ég hef verið að reyna að finna íslenskt orð yfir smoothy en mér hefur ekki dottið neitt í hug. Ég fletti því upp í tölvuorðabókinni minni og þá kom upp þýðingin “stimamjúkur”. Það er nú líklega ekki verri þýðing en hver önnur en mér finnst það eitthvað óþjált. En sem sagt, minn stimamjúki drykkur í morgun samanstóð af geisilega hollum og næringarríkum fæðutegundum sem allir ættu að reyna að koma inn í sitt mataræði á einn eða annan hátt.

Avokadó og spínat eru grunnurinn að súperhollustunni í þessum drykk. Avókadó er ein af þeim fæðutegundum sem kallað hefur verið superfood og t.d. David Wolfe fjallar mikið um í bókunum sínum. Avókadó er uppfullt af hollri fitu auk þess að vera ríkt af fólísýru, K-vítamíni, trefjum og fleiri nauðsynlegum næringarefnum. Spínat er að sama skapi líka algjört súperfæði (sjá nánar hér).

Hvað varðar jógúrtið þá er á bls 101 í bókinni Bragð í baráttunni fjallað um krabbameinshamlandi áhrif jógúrts og kemur eftirfarandi fram:

,,Dagleg neysla matar sem inniheldur meltingargerla er auðveld og áhrifarík aðferð til að viðhalda háu gildi mjólkurbaktería í ristlinum og fyrirbyggja þannig þróun krabbameins”.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:

Ávextir: banani, avókadó, goji ber, sítrus ávextir
Grænmeti: spínat
Fræ og kornmeti: chia fræ, hafrar
Jógúrt

Uppskrift

fyrir 2 fullorðna og eina litla 19 mánaða orkubombu

1 dós lífrænt ræktað kókosjógúrt frá Bíóbú
1 bolli haframjólk
1 lítið avókadó
1 banani
1 lúka spínat
10 goji ber
1 msk chia fræ
safi úr hálfu lime
1 tsk. agavesíróp (má sleppa)
5-6 klakar

Allt sett í blandara og hrært þar til drykkurinn er orðinn stimamjúkur. Hellt í glas og drukkið með bros á vör.

Filed under: bananar, chia fræ, Drykkir, goji ber, haframjöl, Jógúrt, Morgunmatur, sítrus ávextir, spínat, Uppáhalds, Uppskriftir, , , , , , ,

Blómkálssúpa með púrrulauk og chili

Ég á mér nokkur uppáhalds matarblogg. Það er mikið um matarblogg á netinu og þau eru að sjálfsögðu jafn misjöfn og þau eru mörg. Ég hef gaman að því að skoða vel uppsett, falleg blogg sem innihalda hollar og frumlegar uppskriftir. Síðan Green Kitchen Stories inniheldur öll þessi atriði. Ég hef einnig mikinn áhuga á umhverfismálum og allt sem leggur áherslu á umhverfisvernd rek ég augun í og les af áhuga.

Mig langar aðeins að fjalla um ferska steinselju í sambandi við þessa uppskrift. Fersk steinselja er bólguhamlandi og hefur andoxunar áhrif á líkamann. Andoxunarefni vinna gegn sindurefnum í líkamanum. Sindurefni (e. free-radicals) auka líkurnar á óeðlilegum frumubreytingum sem geta leitt til krabbameinsmyndunar. Andoxunarefni gera sindurefni stöðug og koma því í veg fyrir skaðlega virkni þeirra. Auk þess er fersk steinselja rík af K vitamíni og inniheldur einnig talsvert magn af C vítamíni og A vítamíni. Meira um krabbameinhamlandi áhrif steinselju hér.

Þessa uppskrift fann ég á Green Kitchen Stories og lagaði hana aðeins að anti-cancer markmiðum síðunnar. Súpan kom vel út og verður án efa búin til fljótlega aftur.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: sítrus ávextir
Grænmeti:
laukur, blómkál,
Krydd og kryddjurtir: hvítlaukur, chili, steinselja, svartur pipar
Fræ: graskersfræ

Uppskrift
fyrir 4

1 msk. kókosolía
1 rauðlaukur niðurskorinn
4 hvítlauksgeirar marðir
1 ferskur grænn chili smátt skorinn
1 blómkálshaus niðurskorinn
2 púrrulaukar niðurskornir
½ l. vatn
½ l. grænmetissoð
1 sítróna, bæði safinn og rifinn börkurinn (bara ysta lagið)
2 msk fersk steinselja söxuð
salt og pipar eftir smekk
graskersfræ, steinselja, ristaðar möndluflögur og sýrður rjómi (má sleppa) til skrauts

Hitið olíuna í potti og steikið rauðlauk, hvítlauk og chili þar til laukurinn er farinn að brúnast örlítið. Bætið blómkáli og púrrulauk út í og steikið áfram í nokkrar mínútur. Bætið vatni og soði saman við og látið suðuna koma upp. Lækkið undir og látið sjóða við vægan hita þar til blómkálið er orðið mjúkt, u.þ.b. 10-15 mínútur. Maukið með töfrasprota eða í blender. Bætið sítrónusafa, berki, steinselju, salti og pipar saman við. Skreytið hverja skál með ferskri steinselju, sýrðum rjóma (má sleppa) ristuðum möndluflögum og graskersfræjum og berið fram.

Filed under: blómkál, chili, graskersfræ, hvítlaukur, laukur, sítrus ávextir, Súpur, steinselja, svartur pipar, Uppskriftir, Vegan, , , , , , ,

Blómkál með engifer og gulum maísbaunum

Þessi réttur er frábært meðlæti með fiskréttum, kjúklingaréttum eða nánast hverju sem er. Blómkál inniheldur mikið magn af C-vítamíni, talsvert magn af K-vítamíni, fólínsýru og trefjum auk annarra vítamína og steinefna.

Hér er að finna athyglisverða grein sem fjallar um fyrirbyggjandi áhrif blómkáls, spergilkáls og annarra cruciferous tegunda af grænmeti. Í greininni kemur fram að ,,The American Cancer Society estimates that more than two-thirds of cancer may be prevented through lifestyle modification, and nearly one-third of these cancer occurrences can be attributed to diet alone.” Það hlutfall sem hér er rætt um er gífurlega hátt og undirstrikar mikilvægi umræðu og meðvitundar almennings á þessu sviði.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: laukur, blómkál, gular maísbaunir
Krydd og kryddjurtir: engifer, túrmerik, cayenne pipar, kóríander
Baunir: gular maísbaunir

Blómkál með engifer og gulum maís
fyrir 6 með mat

1 blómkálshaus niðurskorinn
2 msk. ólífuolía
1 tsk. kúminfræ
1 msk. ferskt engifer smátt saxað
¼ tsk. túrmerik
¼ tsk. cayenne pipar
2 litlir laukar niðurskornir
½ bolli vatn
1 dós gular maísbaunir
1 tsk. salt
3-4 msk. ferskt kóríander saxað

Hitið olíuna á wok-pönnu og bætið kúminfræjum, engifer, túrmeriki og svörtum pipar á pönnuna. Steikið í 1-2 mínútur og bætið svo lauknum á pönnuna. Steikið í 2-3 mínútur eða þar til laukurinn hefur linast. Bætið þá blómkáli, cayenne pipar og salti á pönnuna og hrærið saman við. Bætið því næst vatni og setjið lokið á pönnuna. Látið lokið vera á í 5 mínútur svo að blómkálið nái að mýkjast. Takið lokið af og bætið gulum baunum og kóríander saman við. Látið malla í aðrar 5 mínútur. Berið fram með mat.

Filed under: blómkál, engifer, laukur, maís, Meðlæti, svartur pipar, túrmerik, Vegan, , , , , , ,

Tómatar

Fyrirbyggjandi áhrif tómata gegn krabbameini hafa lengi verið þekkt. Rannsóknir sýna að útbreiðsla blöðruhálskirtilskrabbameins er minni í löndum þar sem neysla tómata og annarra tómatafurða er mikil [sjá Bragð í baráttunni bls. 108]. Einnig hefur verið sýnt fram á að menn sem fengið hafa blöðruhálskirtilskrabbamein lifa lengur en ella ef þeir borða tómatsósu að minnsta kosti tvisvar í viku [sjá Anti Cancer bls 122/heimild]. Rannsóknir sýna þó ekki einungis fyrirbyggjandi áhrif tómata gegn krabbameini í blöðruhálskirtli heldur einnig í brjóstum, ristli og brisi.

Tómatar innihalda plöntuefnið lycopene en það er efnið sem gefur þeim rauða litinn. Lycopene er öflugt andoxunarefni sem fellur undir flokk karotínoida. Lycopene finnst í mestu mæli í unnum tómatafurðum og elduðum tómötum. Þær fæðutegundir sem innihalda hve mest af lycopene eru eftirfarandi: sólþurrkaðir tómatar, tómatpúrra, tómatsósa, tómatar í dós og tómatsafi. Til að gefa hugmynd um hve mikill munur er á unnum tómatafurðum og hráum tómötum er hægt að bera sólþurrkaða tómata saman við hráa tómata. Sólþurrkaðir tómatar innihalda að meðaltali 40750 míkrógrömm af lycopene í hverjum 100 gr. á meðan hráir tómatar innihalda að meðaltali 2570,6,-2575 míkrógrömm í hverjum 100 gr. Munurinn er gífurlegur. Einnig er talið að efni sem einungis finnst í tómötum sem hafa verið þurrkaðir og nefnist FruHis hafi hamlandi áhrif á krabbamein í blöðruhálskirtli [heimild].  Þrátt fyrir þetta er alls ekki ástæða til að hætta að borða hráa tómata, þeir eru næringarríkir og innihalda talsvert magn af c-vítamíni, a-vítamíni og k-vítamíni (sjá frekari upplýsingar um næringarinnihald hér). Til að auka fyrirbyggjandi virkni gegn blöðruhálskrabbameini hefur einnig verið mælt með að blanda tómötum og spergilkáli saman í matargerð [heimild], og þá helst með ólífuolíu.

Ég mæli sérstaklega með eftirtöldum uppskriftum sem innihalda tómata:
Indversk linsubaunasúpa
Kjúklingur í karrý frá Sri Lanka
Bragðmikið pastasalat með eplum og sólþurrkuðum tómötum
Kjúklingaréttur með ólífum, fetaosti og tómötum

Sjá einnig umfjöllun um þátt tómata í forvörnum gegn krabbameini hér.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: tómatar, , , , , , ,

Krabbamein

Á hverju ári greinast yfir 12 milljónir manns í heiminum með krabbamein og yfir 7 milljónir deyja vegna sjúkdómsins. Þrátt fyrir þessar ógnvekjandi tölur er krabbamein sjúkdómur sem margir telja að hægt sé að koma í veg fyrir með heilbrigðum lífstíl og réttu mataræði. World Cancer Research Fund hefur fullyrt að þriðja hvert krabbameinstilfelli tengist beint lélegu mataræði og þá yfirleitt skorti á fæðu úr plönturíkinu. Af þessu leiðir að óhollt mataræði er orðið gífurlega alvarlegt vandamál í heiminum og er brýnt að gripið sé inn í með uppfræðslu um nauðsyn holls mataræðis og heilbrigðra lifnaðarhátta. Fjöldi rannsókna sýna fram á mátt vissra fæðutegunda til þess að vinna gegn krabbameinsfrumum í líkamanum og þannig uppbyggingu lífshættulegra meina.

Staðreyndir

Ekkert lyf eða vítamín getur komið í stað heilsusamlegs mataræðis, sem er uppfullt af næringu úr jurtaríkinu, snautt af mettaðri fitu, ríkt af fjölómettuðum omega-3 fitusýrum og þar sem trefjaríkar kornvörur eru kjölfestan í þeim kolvetnum sem borðuð eru.
Tengsl milli krabbameins og bólgu eru mikil og margar tegundir æxla virðast helst myndast í bólguvef. Ýmsir bólgusjúkdómar auka því líkurnar á krabbameini í viðkomandi líffærum.
Mikil neysla á fæðu sem inniheldur óholla fitu, sykur og rautt kjöt samfara skorti á fæðu úr jurtaríkinu veldur bólguhvetjandi ástandi í líkamanum, sem á sama tíma eykur líkurnar á myndun krabbameins.
Omega-3 fitusýrur eru bólguhemjandi á meðan omega-6 fitusýrur eru bólguhvetjandi. Því er mikilvægt að jafnvægi sé milli þessara tveggja fitusýra í líkamanum.
Flestir innbyrða u.þ.b. 25 sinnum meira af omega-6 fitusýrum en omega-3 fitusýrum. Þetta stuðlar að bólguviðbrögðum í líkamanum sem getur aukið líkurnar á krabbameini.
Enginn getur útrýmt hættunni á því að þróa með sér krabbamein. En fólk getur hins vegar minnkað líkurnar talsvert með því að taka ábyrgð á eigin heilsu og gera þær lífstílsbreytingar sem nauðsynlegar eru.

Hafa samband

Ég heiti Þórunn Steinsdóttir og er lögfræðingur og einnig mikil áhugamanneskja um matargerð, holla lifnaðarhætti og forvarnir gegn krabbameini. Ég eyði miklum tíma í matargerð og að kynna mér mikilvægi heilbrigðs mataræðis sem forvörn gegn krabbameini. Hér mun ég miðla upplýsingum um efnið og uppskriftum sem innihalda fæðutegundir sem vinna gegn krabbameini.
Endilega sendið mér tölvupóst ef upp vakna spurningar um efni síðunnar á matturmatarins@gmail.com.

Sláið inn tölvupóstfang og ýtið á "gerast áskrifandi"

Join 359 other followers

Flokkar

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 359 other followers

%d bloggers like this: