Máttur matarins

Fæða sem forvörn

Tómatsalat með kóríander og cayenne pipar

Þetta salat er eitt af mínum uppáhalds. Upphaflega fann ég það í bók eftir Madhur Jaffrey, sem ég elda mikið úr, en með tíð og tíma hefur uppskriftin breyst lítillega eftir mínu höfði. Salatið passar fullkomlega með bragðsterkum indverskum pottréttum og er rosalega fljótlegt, hollt og einfalt. Allar fæðutegundirnar í salatinu hafa eiginleika sem vinna gegn krabbameini. Tómatarnir innihalda lycopene sem ég hef áður talað um hér á síðunni. Ferskt kóríander hefur eiginleika sem hjálpa líkamanum að losa sig við þungamálma. Það hefur einnig bólguhemjandi áhrif á líkamann auk þess að vera gott fyrir meltinguna. Að lokum langar mig að nefna það að ferskt kóríander hefur eiginleika sem jafna/stilla(e. regulate) NF-kB í líkamanum. NF-kB er prótein samstæða sem þjónar grundvallarhlutverki þegar líkaminn bregst við sýkingum og hefur einnig verið tengt við myndun krabbameins, þ.e. þegar um óeðlilega virkni NF-kb eða stillingu þess er að ræða (sjá nánar um þetta hér). Ég ætla hins vegar ekki að hætta mér dýpra ofan í þessi mjög svo flóknu fræði. Hér kemur uppskriftin að þessu skemmtilega salati.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: sítrus ávextir
Grænmeti: tómatar, laukur
Krydd og kryddjurtir: ferskt kóríander, cayenne pipar

Uppskrift
fyrir 4-6 með mat

2 öskjur kirsuberjatómatar skornir í tvennt
2-3 msk. ferskt kóríander saxað
1 laukur smátt skorinn
1/2 tsk. salt
1/8 tsk. cayenne pipar
2 msk. sítrónusafi
1 msk. extra virgin ólífuolía

Blandið öllu saman í skál og berið fram með mat.

About these ads

Filed under: kóríander, laukur, Salöt, sítrus ávextir, tómatar, Uppáhalds, Uppskriftir, Vegan, , , , , , ,

Bruschetta með tómötum og basil

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: tómatar
Krydd og kryddjurtir: hvítlaukur

Uppskrift
fyrir 6 í forrétt eða sem smáréttur

1 súrdeigsbaguette brauð niðurskorið
Gæða extra virgin ólífuolía
6 tómatar fræhreinsaðir og niðurskornir í teninga
4 hvítlauksrif
10-12 basillauf niðurskorin
salt og pipar

Skerið brauðið í sneiðar og veltið upp úr ólífuolíu. Raðið á ofnskúffu og bakið við 180 gráður þar til brauðið hefur brúnast á köntunum,  u.þ.b. 10 mínútur. Takið út og nuddið hvítlauk á hverja sneið. Setjið því næst rúmlega matskeið af tómötum á hverja sneið og stráið niðurskornum basil yfir. Malið salt og pipar yfir eftir smekk. Berið fram.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: hvítlaukur, Smáréttir, svartur pipar, tómatar, Uppáhalds, Uppskriftir, Vegan, , , , , ,

Tómatar

Fyrirbyggjandi áhrif tómata gegn krabbameini hafa lengi verið þekkt. Rannsóknir sýna að útbreiðsla blöðruhálskirtilskrabbameins er minni í löndum þar sem neysla tómata og annarra tómatafurða er mikil [sjá Bragð í baráttunni bls. 108]. Einnig hefur verið sýnt fram á að menn sem fengið hafa blöðruhálskirtilskrabbamein lifa lengur en ella ef þeir borða tómatsósu að minnsta kosti tvisvar í viku [sjá Anti Cancer bls 122/heimild]. Rannsóknir sýna þó ekki einungis fyrirbyggjandi áhrif tómata gegn krabbameini í blöðruhálskirtli heldur einnig í brjóstum, ristli og brisi.

Tómatar innihalda plöntuefnið lycopene en það er efnið sem gefur þeim rauða litinn. Lycopene er öflugt andoxunarefni sem fellur undir flokk karotínoida. Lycopene finnst í mestu mæli í unnum tómatafurðum og elduðum tómötum. Þær fæðutegundir sem innihalda hve mest af lycopene eru eftirfarandi: sólþurrkaðir tómatar, tómatpúrra, tómatsósa, tómatar í dós og tómatsafi. Til að gefa hugmynd um hve mikill munur er á unnum tómatafurðum og hráum tómötum er hægt að bera sólþurrkaða tómata saman við hráa tómata. Sólþurrkaðir tómatar innihalda að meðaltali 40750 míkrógrömm af lycopene í hverjum 100 gr. á meðan hráir tómatar innihalda að meðaltali 2570,6,-2575 míkrógrömm í hverjum 100 gr. Munurinn er gífurlegur. Einnig er talið að efni sem einungis finnst í tómötum sem hafa verið þurrkaðir og nefnist FruHis hafi hamlandi áhrif á krabbamein í blöðruhálskirtli [heimild].  Þrátt fyrir þetta er alls ekki ástæða til að hætta að borða hráa tómata, þeir eru næringarríkir og innihalda talsvert magn af c-vítamíni, a-vítamíni og k-vítamíni (sjá frekari upplýsingar um næringarinnihald hér). Til að auka fyrirbyggjandi virkni gegn blöðruhálskrabbameini hefur einnig verið mælt með að blanda tómötum og spergilkáli saman í matargerð [heimild], og þá helst með ólífuolíu.

Ég mæli sérstaklega með eftirtöldum uppskriftum sem innihalda tómata:
Indversk linsubaunasúpa
Kjúklingur í karrý frá Sri Lanka
Bragðmikið pastasalat með eplum og sólþurrkuðum tómötum
Kjúklingaréttur með ólífum, fetaosti og tómötum

Sjá einnig umfjöllun um þátt tómata í forvörnum gegn krabbameini hér.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: tómatar, , , , , , ,

Indversk linsubaunasúpa

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: sítrus ávextir, trönuber
Krydd og kryddjurtir: Svört sinnepsfræ, engifer, túrmerik, kanill, kóríander
Kornmeti: rauðar linsubaunir
Grænmeti: laukur, tómatar, sellerí

Uppskrift
fyrir 4-6

2 msk kókosolía
1 1/2 tsk kúmin fræ
1 1/2 tsk svört sinneps fræ
2 laukar
2 sellerístilkar
1 msk ferskt engifer smátt saxað
2 tsk túrmerik
Smá nýmalaður svartur pipar
2 tsk malað kúmin
1/2 tsk salt
2 bollar niðurskornir tómatar (2-3 tómatar)
8 bollar gott grænmetissoð
2 bollar rauðar linsubaunir
1 kanilstöng
1 tsk sítrónusafi
1/4 bolli ferskt kóríander saxað
1/2 bolli þurrkuð trönuber

Hitið kókosolíu á pönnu og bætið kúminfræjum og sinnepsfræjum á pönnuna.  Maukið lauk og sellerí í matvinnsluvél eða saxið smátt og hafið tilbúið. Bíðið þar til fræin byrja að springa og hellið þá laukblöndunni út í og hrærið vel. Steikið í 3-4 mínútur við miðlungshita. Bætið þá engiferi, túrmeriki, svörtum pipar, kúmini og salti út í og hrærið. Steikið í um 2 mínútur til viðbótar. Bætið þá tómötum út í og hrærið saman við. Bætið því næst 1 bolla af soðinu út í og hrærið saman við. Látið suðuna koma upp og sjóðið í 4-5 mínútur til þess að töluvert að vökvanum gufi upp. Bætið þá linsubaununum og kanilstönginni út í og afganginum af soðinu (7 bollum). Hrærið vel. Látið suðuna koma upp og látið malla í 30 mínútur.  Hellið svo í matvinnsluvél/blender eða notið töfrasprota til að mauka súpuna. Hellið aftur í pottinn og bætið fersku kóríander, sítrónusafa og trönuberjum út í og látið malla í um 10 mínútur til viðbótar. Saltið eftir smekk. Berið fram með góðu brauði og hummus.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: Baunir, kóríander, laukur, Rauðar linsubaunir, Rauðar linsubaunir, sítrus ávextir, Súpur, sellerí, svartur pipar, svört sinnepsfræ, tómatar, túrmerik, Uppáhalds, Uppskriftir, Vegan, , , , , , , , , , , , , , , ,

Guacamole

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: límóna
Grænmeti: avókadó, tómatur
Krydd og kryddjurtir: kóríander, chili

Uppskrift
gerir um 2 bolla

2 avókadó
1 límóna
1/3 bolli saxað ferskt kóríander
1/2 grænn chili
1/2 tsk salt
1 stór tómatur niðurskorinn

Takið kjötið innan úr avókadóinu og setjið í matvinnsluvél með safanum úr límónunni, græna chiliinu og ferska kóríanderinu. Blandið þar til allt er orðið að mjúku mauki, í um 1-2 mínútur. Færið yfir í skál og bætið salti út í og tómötum og hrærið. Berið fram með tortilla flögum, mexíkóskum mat eða bara hverju sem er.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: avokadó, Ídýfur, chili, Guacamole, sítrus ávextir, Smáréttir, Uppáhalds, Vegan, , , , , ,

Chana Masala – Kjúklingabaunaréttur frá Norður Indlandi

Þetta er vinsæll grænmetisréttur frá Indlandi og þá sérstaklega Norðurhluta Indlands.  Hann inniheldur margar tegundir af kryddum og er virkilega bragðmikill, án þess að vera of sterkur. Kjúklingabaunir, sem einnig eru kallaðar garbanzo baunir, eru próteinríkar og mjög hollar. Þær eru einnig trefjaríkar og innihalda talsvert magn af járni, b vítamínum auk annarra vítamína og steinefna.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: sítrónu
Grænmeti: laukur, tómatar
Krydd: hvítlauk, engifer, kóríander, túrmerik, engifer, garam masala (kardimommur, negulnaglar, svartur pipar, kóríander)

Uppskrift
fyrir 4

1 msk kókosolía
2 laukar niðurskornir
2 hvítlauksgeirar marðir
1 msk malað kóríander
2 tsk malað kúmin
½ tsk malaður cayenne pipar
1 tsk malað túrmerik
6 msk niðurskornir tómatar
1 bolli vatn
4 bollar soðnar kjúklingabaunir (eða í dós)
2 tsk ristuð kúminfræ
1 msk mango krydd/amchoor (má sleppa)
2 tsk paprikukrydd
1 tsk garam masala
½ tsk salt
safi úr hálfri sítrónu
1 ferskur grænn chili pipar
2 msk ferskt engifer smátt saxað

Hitið kókosolíu á pönnu og bætið lauk út í og steikið í um 3 mínútur. Bætið þá hvítlauknum á pönnuna og steikið í aðrar 3 mínútur og hrærið vel á meðan. Lækkið hitann aðeins niður. Bætið út í kóríander, kúmin, cayenne og túrmeriki og hrærið í. Bætið tómötunum út í og steikið í 3-4 mínútur og bætið þá vatni og kjúklingabaunum út í. Bætið ristuðu kúmin fræjunum, mango kryddinu, garam masala, salti og sítrónusafa saman við og látið malla í 10 mínútur með pönnuna lokaða. Takið lokið af og bætið chili og engiferi saman við. Hrærið í og látið mallað í nokkrar mínútur, eða þar til vökvinn eru að miklu leyti gufaður upp. Berið fram með naan brauði og chutney.

Ef afgangur er af uppskriftinni er virkilega gott að nota réttinn kaldan á vefju með grænmeti, chutney og sýrðum rjóma.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: Baunir, chili, engifer, hvítlaukur, kardimommur, Karrý, Kjúklingabaunir, laukur, mangó, negulnaglar, sítrus ávextir, svartur pipar, tómatar, túrmerik, Uppskriftir, , , , , , , , , , , , , , , ,

Kjúklingur í karrý frá Sri Lanka

Í þessari uppskrift nota ég sérstakt karrý sem ég bý til sjálf. Það inniheldur frekar margar tegundir af kryddum sem eru ristuð og svo möluð. Þetta gerir það að verkum að maður fær sérstaklega gott karrý. Það er þó ekki nauðsynlegt að nota heimatilbúna karrýið. Ég mæli þó eindregið með því. Það er vel hægt að nota karrý eins og Hot Madras Curry frá Rajah eða þess vegna Mild Madras Curry frá Rajah. Þetta eru indversk karrý og gefa þau því aðeins annað bragð. Ég myndi þó mæla með því að bæta smá cayenne pipar út í ef notað er milt eða venjulegt karrý frá Pottagaldri, svona eins og 1/4-1/2 tsk, allt eftir smekk. Ég setti sjálf 1/4 tsk af cayenne pipar út í uppskriftina með heimatilbúna karrýinu, þannig að ef að fólk er mikið fyrir sterkan mat þá er það mjög gott. Annars er þetta frekar léttur karrý réttur sem auðvelt er að leika sér með útfærslur á.

Uppskriftina að karrýinu er að finna hér.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: Laukur, tómatar
Ávextir: Epli
Krydd: Chili, ferskt kóríander, hvítlaukur, túrmerik, sinnep, fennel, fenugreek fræ, kardimommur, negulnaglar, kanill, svartur pipar.

Uppskrift
Fyrir 4
2 msk ólífuolía
1 rauðlaukur
3 hvítlauksrif
2 tómatar
½ bolli ferskt kóríander
1 tsk grófkorna Dijon sinnep
1 gult epli
1 msk kókosolía
Nokkur fenugreek fræ (má sleppa)
1 msk og 1 tsk heimatilbúið karrý frá Sri Lanka
1/2 bolli sjóðandi vatn
1 tsk salt eða eftir spekk
Nýmalað salt og pipar
8-9 kjúklingaleggir eða heill kjúklingur í bitum

Setjið ólífuolíu, rauðlauk, tómata, kóríander og hvítlauk í matvinnsluvél og maukið vel. Skolið kjúklinginn undir köldu vatni og skerið frá sem mesta húð og fitu. Setjið kjúklinginn í skál og kryddið með maldon salti og svörtum pipar. Hellið blöndunni úr matvinnsluvélinni yfir kjúklinginn og hrærið saman við. Bætið grófkorna sinnepinu út í og hrærið vel. Setjið plastfilmu yfir og látið standa í að minnsta kosti tvær klukkustundir.

Setjið karrýið í skál og hellið sjóðandi vatni út og hrærið saman við. Hitið því næst kókosolíu og nokkur fenugreek fræ í potti þar til olían er orðin vel heit. Bætið þá karrývökvanum út í pottinn, lækkið undir, og steikið þar til karrýið er orðið vel þykkt á pönnunni. Bætið þá kjúklingnum ásamt marineringunni út í og hrærið vel.

Setjið þá saltið út í og hrærið saman við. Hækkið aftur undir. Bætið 2 og 1/2 bolla af vatni út og látið suðu koma upp. Sjóðið í 30-40 mínútur. Þegar 10-15 mínútur eru eftir af suðutímanum er eplunum bætt út í og þau soðin með afganginn af tímanum.

Hentar vel með hrísgrjónum og léttu salati.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: chili, epli, fennel, fenugreek, hvítlaukur, kanill, kardimommur, Karrý, kóríander, laukur, negulnaglar, sinnep, svartur pipar, tómatar, túrmerik, Uppskriftir, , , , , , , , , , , , ,

Bragðmikið pastasalat með eplum og sólþurrkuðum tómötum

Þetta salat er eitthvað alveg nýtt fyrir mér, spagetti, epli, sólþurrkaðir tómatar, maís og laukur í grunninn og svo hellt yfir það sósu sem hljómar ansi furðulega en passar einhvern vegin fullkomlega með eplunum og lauknum. Það er alltaf svo gaman þegar maður lærir að blanda eitthverju nýju saman í matargerðinni.

Þetta salat er tilvalið sem hádegismatur eða léttur kvöldverður. Þó svo að það sé spagetti í salatinu þá gera eplin og maísinn það frekar létt og brakandi.

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Ávextir: epli, límóna
Grænmeti: maís, laukur, tómatar,
Krydd: hvítlaukur, sinnep, ferskt kóríander, svartur pipar

Uppskrift
Fyrir 4-6
450 gr spagetti
2 tsk ólífuolía
8 stk sólþurrkaðir tómatar skornir í litla bita
350 gr maís
3 græn epli niðurskorið
1 rauðlaukur smátt skorinn
2 msk ferskt kóríander smátt saxað
Nýmalað salt og pipar

Sósan:
1/4 bolli majones
1/4 bolli sýrður rjómi
2 msk grófkorna dijon sinnep
2 msk safi úr límónu
1 og 1/4 tsk chili krydd
1 og 1/4 tsk malað cumin krydd

Sjóðið spagettíið í samræmi við leiðbeiningar á pakka. Skolið spagettíið með köldu vatni þegar búið er að sjóða það svo það haldið ekki áfram að eldast. Færið í salatskál.

Blandið saman innihaldefnum í sósuna og geymið í ísskáp þar til salatið er tilbúið.

Hellið ólífuolíunni yfir pastað og blandið saman við. Bætið sólþurrkuðu tómötunum, maísnum, eplunum, lauknum og kóríanderinu saman við og blandið vel. Saltið og piprið eftir smekk. Hellið sósunni yfir í smá skömmtum og blandið saman við. Skreytið með fersku kóríander og berið fram.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: epli, hvítlaukur, kóríander, laukur, maís, Pasta, Salöt, sítrus ávextir, sinnep, svartur pipar, tómatar, Uppskriftir, , , , , , , , ,

Kjúklingaréttur með ólífum, fetaosti og tómötum

Uppskriftin inniheldur eftirfarandi krabbameinshamlandi fæðutegundir:
Grænmeti: laukur, tómatar,
Krydd: hvítlaukur, ferskt kóríander, rósmarín, svartur pipar
Kornmeti: hveiti

Uppskrift
fyrir 4

4 kjúklinabringur skornar í munnbita
1/2 bolli hveiti
1 teskeið paprikukrydd
1 teskeið ítölsk kryddblanda
1/4 bolli ólífuolía (ekki extra virgin)
1 laukur smátt skorinn
2 hvítlauksgeirar marðir
1 og 1/2 bolli mjólk
3 tómatar
200 gr. fetaostur (í vatni) þerraður
1/2 bolli ólífur niðurskornar
(helst grænar og kalamata)
Ferskt kóríander saxað
Salt og pipar eftir smekk

Veltið kjúklingnum upp úr hveiti og steikið á pönnu upp úr helmingnum af olíunni. Geymið afganginn af hveitinu. Steikið kjúklinginn þar til hann er orðinn ljósbrúnn. Takið hann af pönnunni og leggið til hliðar. Hellið afgangnum af olíunni á pönnuna og steikið laukinn og hvítlaukinn þar til hann hefur mýkst, í 2-3 mínútur. Bætið paprikukryddi, ítölsku kryddblöndunni og 2 tsk af hveiti á pönnuna og hrærið saman við og steikið í um 2 mínútur. Bætið mjólkinni út í og látið suðu koma upp. Bætið kjúklingnum í og látið malla í 8-10 mínútur eða þar til kjúklingur er eldaður í gegn og sósan er orðin þykk. Hrærið reglulega í. Bætið tómötunum og feta ostinum saman við og eldið í um mínútu í til viðbótar. Saltið og piprið eftir smekk. Stráið niðurskornum ólífum og fersku kóríander yfir réttinn. Berið fram með hrísgrjónum og salati.

Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to Twitter

Filed under: hvítlaukur, Kjúklingur, korn, laukur, rósmarín, tómatar, Uppskriftir, , , , , , , ,

Krabbamein

Á hverju ári greinast yfir 12 milljónir manns í heiminum með krabbamein og yfir 7 milljónir deyja vegna sjúkdómsins. Þrátt fyrir þessar ógnvekjandi tölur er krabbamein sjúkdómur sem margir telja að hægt sé að koma í veg fyrir með heilbrigðum lífstíl og réttu mataræði. World Cancer Research Fund hefur fullyrt að þriðja hvert krabbameinstilfelli tengist beint lélegu mataræði og þá yfirleitt skorti á fæðu úr plönturíkinu. Af þessu leiðir að óhollt mataræði er orðið gífurlega alvarlegt vandamál í heiminum og er brýnt að gripið sé inn í með uppfræðslu um nauðsyn holls mataræðis og heilbrigðra lifnaðarhátta. Fjöldi rannsókna sýna fram á mátt vissra fæðutegunda til þess að vinna gegn krabbameinsfrumum í líkamanum og þannig uppbyggingu lífshættulegra meina.

Staðreyndir

Ekkert lyf eða vítamín getur komið í stað heilsusamlegs mataræðis, sem er uppfullt af næringu úr jurtaríkinu, snautt af mettaðri fitu, ríkt af fjölómettuðum omega-3 fitusýrum og þar sem trefjaríkar kornvörur eru kjölfestan í þeim kolvetnum sem borðuð eru.
Tengsl milli krabbameins og bólgu eru mikil og margar tegundir æxla virðast helst myndast í bólguvef. Ýmsir bólgusjúkdómar auka því líkurnar á krabbameini í viðkomandi líffærum.
Mikil neysla á fæðu sem inniheldur óholla fitu, sykur og rautt kjöt samfara skorti á fæðu úr jurtaríkinu veldur bólguhvetjandi ástandi í líkamanum, sem á sama tíma eykur líkurnar á myndun krabbameins.
Omega-3 fitusýrur eru bólguhemjandi á meðan omega-6 fitusýrur eru bólguhvetjandi. Því er mikilvægt að jafnvægi sé milli þessara tveggja fitusýra í líkamanum.
Flestir innbyrða u.þ.b. 25 sinnum meira af omega-6 fitusýrum en omega-3 fitusýrum. Þetta stuðlar að bólguviðbrögðum í líkamanum sem getur aukið líkurnar á krabbameini.
Enginn getur útrýmt hættunni á því að þróa með sér krabbamein. En fólk getur hins vegar minnkað líkurnar talsvert með því að taka ábyrgð á eigin heilsu og gera þær lífstílsbreytingar sem nauðsynlegar eru.

Hafa samband

Ég heiti Þórunn Steinsdóttir og er lögfræðingur og einnig mikil áhugamanneskja um matargerð, holla lifnaðarhætti og forvarnir gegn krabbameini. Ég eyði miklum tíma í matargerð og að kynna mér mikilvægi heilbrigðs mataræðis sem forvörn gegn krabbameini. Hér mun ég miðla upplýsingum um efnið og uppskriftum sem innihalda fæðutegundir sem vinna gegn krabbameini.
Endilega sendið mér tölvupóst ef upp vakna spurningar um efni síðunnar á matturmatarins@gmail.com.

Sláið inn tölvupóstfang og ýtið á "gerast áskrifandi"

Join 359 other followers

Flokkar

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 359 other followers

%d bloggers like this: